Στις βουλευτικές εκλογές της 16ης Φεβρουαρίου 1964, υποψήφιοι βουλευτές με τον συνδυασμό της Ενώσεως Κέντρου για τον νομό Χαλκιδικής ήταν οι εξής:
1ο Χρήστος Βασματζίδης, γεωπόνος, τέως βουλευτής
2ο Αθανάσιος Γεροχρήστου, δικηγόρος
3ο Ιωάννης Κυριαφίνης, ιατρός Ω.Ρ.Λ.
Η ενημέρωση έγινε από τον ημερήσιο τύπο, καθώς και από τον τοπικό τύπο της Χαλκιδικής. Τα ΝΕΑ ΤΗΣ ΧΑΛΚΙΔΙΚΗΣ προβάλλουν πρωτοσέλιδα τις υποψηφιότητές μας.
Συγκεκριμένα, δημοσιεύτηκε το εξής σχόλιο του καθηγητή της Ω.Ρ.Λ. Κλινικής του Πανεπιστημίου Tübingen Γερμανίας Dr. M. Schwarz: «Ο ιατρός Ιωάννης Κυριαφίνης είναι πολύ δραστήριος, ικανός, ευσυνείδητος και κατέστη το πρότυπο της Κλινικής. Δι’ εμέ υπήρξε, με την ομολογουμένην επιστημονικότητά του και την εξαιρετικήν επιμέλεια και προσφορά του εις το ιατρικό επάγγελμα, ένας πολύτιμος συνεργάτης, του οποίου αθελήτως απεστερηθήκαμεν». Στην Πανεπιστημιακή Ω.Ρ.Λ. Κλινική του Πανεπιστημίου Tübingen Γερμανίας είχα μετεκπαιδευτεί επί δυόμισι χρόνια, και στη συνέχεια, στο ίδιο Πανεπιστήμιο αναγορεύτηκα διδάκτωρ.
Εδώ παραθέτω την προκήρυξη προς τον λαό της Χαλκιδικής, όπου ανακοινώνω την κάθοδό μου στις εκλογές του Φεβρουαρίου του 1964.
Ο υποψήφιος βουλευτής Ιωάννης Κυριαφίνης προεκλογικά το 1964 με φίλους του στην Ορμύλια
Ξεκίνησα έτσι έναν προεκλογικό αγώνα που διήρκεσε λιγότερο από ένα μήνα, αγώνα ο οποίος είχε αίσιο αποτέλεσμα. Στις 16 Φεβρουαρίου του 1964 εκλεγήκαμε με την Ένωση Κέντρου, από την πρώτη κατανομή, δύο βουλευτές, ο αρχαιότερος Χρήστος Βασματζίδης και εγώ, ενώ από την Ε.Ρ.Ε. εκλέχτηκε ο Αθανάσιος Φιλιππίδης. Με την ορκωμοσία της 19ης Μαρτίου 1964 άρχισαν και επίσημα τα βουλευτικά μου καθήκοντα.
Ορκωμοσία στη Βουλή των Ελλήνων την 19η Μαρτίου 1964. Στη δεύτερη σειρά αριστερά ο βουλευτής Ιωάννης Κυριαφίνης
Το πολιτικό μου γραφείο στη Θεσσαλονίκη στεγαζόταν στον ίδιο χώρο με το Ω.Ρ.Λ. ιατρείο μου, στην οδό Πλάτωνος 1. Τη Διεύθυνση του Γραφείου ανέλαβε η σύζυγός μου Καίτη, με ένα βοηθό, στην αρχή τον Γεώργιο Εγγλέζο, τώρα συνταξιούχο Ο.Τ.Ε., κατόπιν τον Γρηγόριο Μπύρο, δικηγόρο, συμβολαιογράφο Αρναίας, και τελευταία τον αξέχαστο Γεώργιο Γεωργαντάκη, συνταξιούχο μοίραρχο Χωροφυλακής. Κατά την απουσία μου στην Αθήνα τα σοβαρότερα προβλήματα διεκπεραίωνε η σύζυγός μου Καίτη, όπως και προβλήματα που αφορούσαν την υγεία, τα νοσοκομεία και την Πρόνοια.
Η πόρτα του πολιτικού μου γραφείου ήταν πάντα ΑΝΟΙΧΤΗ για όλους τους Χαλκιδικιώτες και όχι μόνον, ανεξάρτητα από τα πολιτικά τους φρονήματα. Ήταν χρόνια συνεχούς προσφοράς προς όλους τους συμπα-
Έδρανα της βουλής το 1964. Αριστερά ο βουλευτής Ιωάννης Κυριαφίνης και στη δεύτερη σειρά ο βουλευτής Θεσσαλονίκης Χάρης Μαναβής
τριώτες μου, στων οποίων τα προβλήματα, είτε αυτά ήταν ατομικά, είτε ομαδικά, συλλογικά, συνεταιριστικά, κοινοτικά ή δημοτικά, προσπα-θούσαμε, όσο μπορούσαμε, να δίνουμε λύσεις. Υπήρξαν πολλά θέματα στη διάρκεια αυτών των χρόνων της πολιτικής, τα οποία δεν είναι δυνατόν να περιγραφούν εδώ στο σύνολο τους.
Θερμός χαιρετισμός με τον πρωθυπουργό Γεώργιο Παπανδρέου
Ενδεικτικά αναφέρω την αμέριστη συμπαράστασή μου, τόσο προς τον αξέχαστο δήμαρχο Πολυγύρου Αθανάσιο Καραγκάνη, ο οποίος συχνά επισκεπτόταν την Αθήνα για προβλήματα του Πολυγύρου, όσο και προς τον αλησμόνητο δήμαρχο Αρναίας Σπύρο Χαριστό, ο οποίος είχε την ένθερμη βοήθειά μου και οικονομική ενίσχυση από τα προγράμματα του Υπουργείου Εργασίας για την καταπολέμηση της ανεργίας. Ένα από τα αποτελέσματα των προγραμμάτων αυτών ήταν η ανάχωση λακκωμάτων, ώστε να καταστεί περισσότερο ομαλή η επέκταση του οικισμού.
Στην είσοδο της Ιεράς Μητροπόλεως Πολυγύρου ο βουλευτής Ιωάννης Κυριαφίνης με τη σύζυγό του και τον θείο της δικηγόρο Μιλτιάδη Γεωργούλα, ενώ προσέρχονται στη δοξολογία
Παρακάτω αναφέρω προβλήματα της Χαλκιδικής για τα οποία ενδιαφέρθηκα προσωπικά στο χρονικό διάστημα της 17μηνης θητείας μου, ως κυβερνητικός βουλευτής. Υπήρχαν και γενικής φύσεως προβλήματα, με τα οποία ασχοληθήκαμε και οι δύο κυβερνητικοί βουλευτές, και στα οποία δώσαμε λύσεις, όπως η οδοποιία Κασσάνδρας και Σιθωνίας, ο εξηλεκτρισμός, η διανομή κτημάτων σε ακτήμονες της Νέας Σκιώνης, της Σάρτης και της Νέας Φώκαιας, καθώς επίσης και η αύξηση του αριθμού των λεωφορείων του ΚΤΕΛ Χαλκιδικής.
Μερικά από τα προβλήματα που αντιμετωπίσαμε και τα οποία βρήκαν λύση ή των οποίων η λύση δρομολογήθηκε, με τις πενιχρές τότε οικονο-μικές δυνατότητες που διέθετε το κράτος μας, είναι τα εξής:
Ματαίωση δύο προσπαθειών για τη μεταφορά εκτός Αρναίας της έδρας της Ιεράς Μητροπόλεως.
Ίδρυση δύο δημόσιων γυμνασίων, του 6/τάξιου στον Άγιο Νικόλαο και του 3/τάξιου στην Ιερισσό, καθώς επίσης και του Τεχνικού και Επαγγελματικού Λυκείου Αρναίας κατά τη Μεταπολίτευση.
Προώθηση της οδοποιίας στη Χαλκιδική.
Αποκατάσταση της ηρεμίας, της ασφάλειας και της δημόσιας τάξης.
Δημιουργία δύο νέων Δημαρχιών, της Ιερισσού και της Κασσάνδρας, σήμερα Κασσανδρείας.
Αναβάθμιση των υγειονομικών σταθμών και των αγροτικών ιατρείων. Στους υγειονομικούς σταθμούς διπλασιάστηκαν οι ιατροί και οι μαίες, ενώ τα αγροτικά ιατρεία αναβαθμίστηκαν και δημιουργήθηκε αγροτικό ιατρείο στο νησί της Αμμουλιανής.
Δυνατότητα να γίνονται δεκτά από το Παπάφειο Ορφανοτροφείο Θεσσαλονίκης τα ορφανά παιδιά της Χαλκιδικής.
Ίδρυση κατασκήνωσης Πρόνοιας στη Μεταμόρφωση.
Δημιουργία παραρτήματος Ι.Κ.Α. στην Αρναία.
Αδειοδότηση για οικισμό στην περιοχή Διονυσίου.
Για την καλύτερη εξυπηρέτηση των κατοίκων και των επισκεπτών, ένωση των δύο Κ.Τ.Ε.Λ. Χαλκιδικής σε ένα, με έδρα τον Πολύγυρο, καθώς και αύξηση του αριθμού των λεωφορείων.
Προώθηση εξηλεκτρισμού της Χαλκιδικής.
Ενέργειες για αξιοποίηση του αρχαιολογικού πλούτου της Χαλκιδικής.
Προώθηση της αξιοποίησης του Σπηλαίου Πετραλώνων.
Απομάκρυνση του Νομάρχη, την οποία πετύχαμε με επίμονο αγώνα του λαού της Χαλκιδικής και με τη συμπαράσταση φίλων.
Διανομή αγροκτημάτων στους ακτήμονες της Χαλκιδικής (Ν. Σκιώνη, Σάρτη, Ν. Φώκαια).
Προσπάθεια επαναπατρισμού.
Τα ανωτέρω θέματα αποτελούν αναλυτικά το αντικείμενο των επόμενων 17 ενοτήτων, στις οποίες και θα αναλυθούν διεξοδικά.
Α1.1.Διατήρηση εντός Αρναίας της έδρας της Ιεράς Μητροπόλεως Ιερισσού, Αγίου Όρους και Αρδαμερίου
Δύο φορές έγινε προσπάθεια μεταφοράς της έδρας της Ιεράς Μητροπόλεως εκτός Αρναίας.
Το καμπαναριό της Αρναίας, σύμβολο της κωμόπολης
α) Πρώτη φάση
Στις 17 Ιουνίου του 1964, η απογευματινή εφημερίδα των Αθηνών το ΕΘΝΟΣ δημοσίευσε την είδηση ότι «η Ιερά Σύνοδος με εισήγηση του Μητροπολίτου Ιερισσού Αγίου ΄Ορους και Αρδαμερίου Παύλου, αποφάσισε να καταργήσει την έδρα της Ι. Μητροπόλεως στην Αρναία Χαλκιδικής και να την μεταφέρει στην κωμόπολη Ζαγκλιβερίου του Νομού Θεσσαλονίκης». Η Αρναία αναστατώθηκε.
Ο τότε δήμαρχος Αρναίας Ιπποκράτης Πάχτας συγκάλεσε εκτάκτως το Δημοτικό Συμβούλιο και αποφασίστηκε να γίνει διαμαρτυρία με τηλεγραφήματα προς όλους τους αρμοδίους, τον Πρωθυπουργό, τον Υπουργό Παιδείας και Θρησκευμάτων, τους Βουλευτές του Νομού, την Ιερά Σύνοδο, τους Δημάρχους και τους Προέδρους των Κοινοτήτων της Βόρειας Χαλκιδικής.
Στην Αρναία ο βουλευτής Ιωάννης Κυριαφίνης με τη σύζυγο του, την κόρη του Θεοδώρα, τον δήμαρχο Αρναίας Ιπποκράτη Πάχτα, ιερείς και πολλούς Αρναιώτες
Παρατίθενται μερικά από τα τηλεγραφήματα:
Την επομένη, o Δήμαρχος και το Δημοτικό Συμβούλιο ήρθαν στο γραφείο μου στη Θεσσαλονίκη. Μου εξέφρασαν την αγανάκτηση και τις έντονες διαμαρτυρίες τους για την απόφαση της Ιεράς Συνόδου να μεταφερθεί η έδρα της Ιεράς Μητροπόλεως από την Αρναία στο Ζαγκλιβέρι και δήλωσαν ότι είναι αποφασισμένοι, μαζί με τους κατοίκους της Αρναίας και της Βόρειας Χαλκιδικής, να αγωνισθούν με όλα τα νόμιμα μέσα, για να ματαιώσουν αυτή την απόφαση. Ζητώντας τη συμπαράστασή μου, χτυπούσαν «θύρα ανοικτή», καθότι κατάγομαι από την Αρναία, με την οποία έχω ιδιαίτερους δεσμούς και ήταν η τοπική μου έδρα ως βουλευτού. Τους υποσχέθηκα πως ο αγώνας τους ήταν και δικός μου αγώνας. Σκοπός ήταν η συγκέντρωση και άλλων υπηρεσιών στην πρωτεύουσα της επαρχίας, την Αρναία, και όχι η απομάκρυνσή τους!
Η πρώτη μου ενέργεια ήταν να επικοινωνήσω τηλεφωνικά με τον Σεβασμιότατο Μητροπολίτη μας Παύλο, ο οποίος βρισκόταν στην Αθήνα. Ρώτησα πώς ακριβώς είχαν γίνει τα γεγονότα και αν ήταν αλήθεια όλα όσα δημοσίευσε η απογευματινή εφημερίδα ΕΘΝΟΣ. Η απάντηση του Σεβασμιοτάτου Μητροπολίτη ήταν: «Πιστεύετε εσείς, κ. Κυριαφίνη, ό,τι γράφουν οι εφημερίδες; Οι εφημερίδες γράφουν ψέματα». Και επειδή η απάντηση αυτή δεν με ικανοποίησε καθόλου, συνέχισα: «Σεβασμιότατε, προσέξτε, σας παρακαλώ πολύ. Αυτή τη στιγμή σας ομιλεί ένας εκπρόσωπος του έθνους και βουλευτής Χαλκιδικής, ο οποίος απευθύνεται στον Σεβασμιότατο Μητροπολίτη Παύλο. Σας ξαναρωτώ λοιπόν: Είναι ή δεν είναι αλήθεια αυτά που δημοσίευσε η εφημερίδα ΕΘΝΟΣ;» Η απάντηση και πάλι ήταν: «Όχι, δεν είναι αλήθεια, κ. Κυριαφίνη».
Δεν πίστεψα τα λόγια του Μητροπολίτη και αποφάσισα να βάλω ο ίδιος «τον δάκτυλό μου εις τον τύπο των ήλων» κατά το Ευαγγέλιο. Εν τω μεταξύ χωρίς καθυστέρηση, ορμώμενος και από τα τηλεγραφήματα που πήρα, έστειλα τηλεγράφημα διαμαρτυρίας:
Στη συνέχεια κατέβηκα στην Αθήνα, στην αρμόδια υπηρεσία του Υπουργείου Παιδείας και Θρησκευμάτων, όπου πληροφορήθηκα από τους υπηρεσιακούς παράγοντες ότι για οποιαδήποτε μεταφορά έδρας Ιεράς Μητροπόλεως απαιτείται απόφαση υπουργού και ότι: «Τέτοια απόφαση μέχρι τώρα δεν υπεγράφη, αλλά εφ’ όσον και εσείς, Κυβερνητικός Βουλευτής της Χαλκιδικής, αντιδράτε, ούτε και εμείς ως υπηρεσία πρόκειται να εισηγηθούμε να υπογραφεί κάτι τέτοιο». ΄Εψαξαν στα αρχεία τους και βρήκαν μία σχετική απόφαση, την υπ. Αριθμ. Πρωτ. 28274/18-5-1954 του Υπουργείου Εθνικής Παιδείας και Θρησκευμάτων Τμήμα Εκκλησιαστικών, με θέμα: «΄Εγκρισις δωρεάν παραχωρήσεως οικίας Ι. Ναού Ζαγκλιβερίου διά Μητροπολιτικόν Μέγαρον».
Θρησκευτικές τελετές στην Αρναία
Στην απόφαση αυτή αναφέρεται «΄Εγκρισις της Πράξεως του Εκκλησιαστικού Συμβουλίου του Ι. Ναού Αγίου Γεωργίου Ζαγκλιβερίου περί δωρεάς εις το Νομικόν Πρόσωπον της καθ’ υμάς Ιεράς Μητροπόλεως μιάς διορόφου οικίας μετά της περιοχής και του προαυλίου αυτής του εν λόγω Ιερού Ναού, ίνα χρησιμεύση αύτη ως Μητροπολιτικόν Μέγαρον».
Ο Γεν. Γραμματεύς Κ. Γεωργούλης
Υπήρχε λοιπόν αυτή η παλαιά απόφαση, η οποία προωθήθηκε για να υλοποιηθεί. Η προώθηση έγινε εν αγνοία της Αρναίας και της περιοχής, η οποία, με τον τρόπο αυτό, βρισκόταν προ τετελεσμένου γεγονότος. Στη συνέχεια, εκτός από τα τηλεγραφήματα που έστειλα, επισκέφθηκα τον υφυπουργό Παιδείας και Θρησκευμάτων Λουκή Ακρίτα, στον οποίο εξέθεσα τα γεγονότα και τις προσωπικές μου ανησυχίες, καθώς και αυτές των κατοίκων της Αρναίας και όλης της περιοχής. Του ζήτησα να ματαιωθεί κάθε εισήγηση της Ιεράς Συνόδου για μεταφορά της έδρας της Ιεράς Μητροπόλεως εκτός Αρναίας. ΄Υστερα από αυτή τη μεσολάβηση, ο Υφυπουργός με διαβεβαίωσε ότι δεν πρόκειται να υπογράψει τέτοια απόφαση και με παρακάλεσε να το γνωστοποιήσω στον λαό της Αρναίας και της περιοχής της.
Μετά από αυτή τη διαβεβαίωση του Υφυπουργού, έστειλα από την Αθήνα στις 21 Ιουνίου 1964 επείγον τηλεγράφημα προς τον Δήμο Αρναίας και προς την Εκκλησιαστική Επιτροπή Αρναίας.
Στο τηλεγράφημα συνιστούσα να αναστείλουν τις δημόσιες εκδηλώσεις που προγραμμάτιζαν, καθώς είχα πληροφορίες πως στην Αρναία ετοιμαζόταν συλλαλητήριο διαμαρτυρίας κατά της απόφασης της Ιεράς Συνόδου. Έπρεπε να ενεργήσω πυροσβεστικά, ώστε να μη διαταραχθεί η ηρεμία της περιοχής.
Εξάλλου, υπέβαλα και σημείωμα στον Υπουργό Παιδείας και Θρησκευμάτων, με το οποίο τον ενημέρωσα λεπτομερώς σχετικά με την πρόθεση μεταφοράς της έδρας της Ιεράς Μητροπόλεως εκτός Αρναίας.
Ο Μητροπολίτης Παύλος, ιερείς, ο βουλευτής Ιωάννης Κυριαφίνης και ο δήμαρχος Αρναίας Σπύρος Χαριστός
Στις 2 Ιουλίου του 1964, το πολιτικό γραφείο του Προέδρου της Κυβερνήσεως με αριθμ. Πρωτ. Α. 125922 διαβιβάζει προς τον Υφυπουργό Εθνικής Παιδείας και Θρησκευμάτων, το από 20/6/64 τηλεγράφημα του Βουλευτού Χαλκιδικής κ. Κυριαφίνη, αιτουμένου την ματαίωσιν μεταφοράς της έδρας της Ι. Μητροπόλεως από Αρναίαν εις χωρίον Ζαγκλιβέριον και να παρακαλέσωμεν όπως εξετάσητε τα αναφερόμενα και γνωρίσητε σχετικώς τω ενδιαφερομένω και ημίν.
΄Ετσι έκλεισε η πρώτη φάση, η οποία αφορούσε την απόπειρα μεταφοράς της έδρας της Ι. Μητροπόλεως από την Αρναία στο Ζαγκλιβέρι. Ύστερα από μεθοδευμένες και έντονες ενέργειες των δημοτικών αρχόντων και λοιπών αρμοδίων, αλλά, κυρίως, ύστερα από προσωπικές μου ενέργειες ματαιώθηκε οριστικά κάθε προσπάθεια μεταφοράς της έδρας της Ι. Μητροπόλεως από την Αρναία στον νομό Θεσσαλονίκης.
Τα πνεύματα στην Αρναία ηρέμησαν και οι σχέσεις Μητροπολίτη και δημοτικών αρχόντων αποκαταστάθηκαν.
β) Δεύτερη φάση
Τον Ιανουάριο του 1965 έγινε νέα απόπειρα μεταφοράς εκτός Αρναίας της έδρας της Ιεράς Μητροπόλεως Ιερισσού, Αγίου ΄Ορους και Αρδαμερίου, αυτή τη φορά εντός του Νομού, στη Γαλάτιστα. Ενώ τα πνεύματα είχαν ηρεμήσει εδώ και ένα εξάμηνο, από τον Ιούνιο του 1964, ξαφνικά ένα δημοσίευμα της εφημερίδας της Θεσσαλονίκης ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ ανέφερε ότι οι κάτοικοι της Γαλάτιστας ζητούν μεταφορά της έδρας της Ιεράς Μητροπόλεως από την Αρναία στη Γαλάτιστα για ένα εξάμηνο τον χρόνο, φυσικά με όλες τις υπηρεσίες της.
Εν τω μεταξύ, τον Οκτώβριο του 1964 εκλέχτηκε, μετά τις δημοτικές εκλογές, νέος δήμαρχος Αρναίας, ο Σπύρος Χαριστός.
Ο Μητροπολίτης Παύλος, ιερείς, ο νέος δήμαρχος Αρναίας Σπύρος Χαριστός, ο βουλευτής Ιωάννης Κυριαφίνης, η σύζυγος του Καίτη και πολλοί Αρναιώτες
Στις 5 Ιανουαρίου του 1965 ο Σεβασμιότατος Μητροπολίτης Αρναίας Παύλος κάλεσε τον Δήμαρχο και το Δημοτικό Συμβούλιο και τους ανακοίνωσε ότι εντός των ημερών θα μεταφερθεί οριστικά, και αυτό θα γίνεται για ένα εξάμηνο το χρόνο, η έδρα της Ιεράς Μητροπόλεως με όλες τις υπηρεσίες της από την Αρναία στη Γαλάτιστα.
Στα εγκαίνια της λαϊκής αγοράς στο Καρί-Παζάρι της Αρναίας στις 2 Ιουνίου του 1965 ο ιερέας Παπαχριστόφορος, ο δήμαρχος Αρναίας Σπύρος Χαριστός, ο βουλευτής Ιωάννης Κυριαφίνης, η σύζυγός του Καίτη με τον πατέρα της Βασίλειο Λαναρά, η μικρή τους κόρη Θεοδώρα και πλήθος Αρναιωτών
Πάλι άναψε φωτιά, δημιουργήθηκε αναστάτωση και ξεσηκωμός. Υποτροπή, λοιπόν. Κάτι δεν πήγαινε καλά. Κατά τη γνώμη μου, οι λόγοι της προσπάθειας μεταφοράς της έδρας της Ιεράς Μητροπόλεως εκτός Αρναίας ήταν:
Ο φόβος του Μητροπολίτη μήπως αποσπασθεί τμήμα από τη Μητρόπολη Ιερισσού Αγίου ΄Ορους και Αρδαμερίου και ενταχθεί στη νέα υπό ίδρυση Ιερά Μητρόπολη Λαγκαδά.
Ο φόβος μήπως αφαιρεθεί από τον Μητροπολίτη Παύλο η εποπτεία που είχε επί της Πατριαρχικής Ιεράς Μονής Αγίας Αναστασίας.
Αφορμή για την απομάκρυνση της έδρας της Ιεράς Μητροπόλεως ήταν και οι έριδες του Μητροπολίτη με τις τοπικές αρχές. Η μεταφορά της έδρας ήταν, λοιπόν, ένας τρόπος εκδίκησης.
Οι λόγοι υγείας που επικαλούνταν ο Μητροπολίτης, δηλαδή ότι το κλίμα της Αρναίας είναι βαρύ ενώ της Γαλάτιστας υγιεινότερο, αν πράγματι ευσταθούσαν, θα έπρεπε να τον οδηγήσουν να ζητήσει μετάθεση σε άλλη Μητρόπολη ή ακόμη να υποβάλει παραίτηση και να αντικατασταθεί από άλλον Μητροπολίτη, που να αντέχει στο κλίμα της Αρναίας, το φυσικό αλλά και το λαϊκό.
΄Ετσι, λοιπόν, ξεκινήσαμε πάλι από την αρχή. Παραθέτω εδώ μερικά τηλεγραφήματα που μου εστάλησαν.
Ακολουθεί τηλεγράφημά μου, με το οποίο εκφράζω σοβαρές ανησυχίες για τη διασάλευση της τάξης και για τη δημιουργία αγεφύρωτου χάσματος μεταξύ του φιλόθρησκου λαού της Βορείου Χαλκιδικής και του Μητροπολίτη Παύλου. Οι κάτοικοι της περιοχής απαιτούσαν παραμονή της έδρας της Ιεράς Μητροπόλεως στην Αρναία και ζητούσαν απομάκρυνση του Μητροπολίτου από τη Χαλκιδική προς αποφυγήν επεισοδίων.
Πρόεδρον Κυβερνήσεως
Υφυπουργόν Παιδείας
Αθήνας
Υπουργόν Βορείου Ελλάδος
Ενταύθα
Το Συλλαλητήριο ήταν αναπόφευκτο. Έστειλα τηλεγράφημα στην εφημερίδα ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ, γνωστοποιώντας την απόφαση του λαού της Αρναίας και της περιοχής να οργανώσουν συλλαλητήριο διαμαρτυρίας στις 6 Ιανουαρίου 1965, στην αυλή του Δημοτικού Σχολείου.
Πράγματι, την ημέρα των Θεοφανίων πραγματοποιήθηκε συλλαλητήριο διαμαρτυρίας στην πλατεία του Δημοτικού Σχολείου Αρναίας, εντυπωσιακό σε όγκο και πάθος.
Συλλαλητήριο στις 6 Ιανουαρίου 1965 στην αυλή του Δημοτικού Σχολείου Αρναίας, εναντίον της μεταφοράς της έδρας της Ιεράς Μητροπόλεως εκτός Αρναίας
Στο συλλαλητήριο πρώτος ομιλητής ήταν ο δήμαρχος Αρναίας Σπύρος Χαριστός, ο οποίος αναφέρθηκε στην ιστορία της έδρας της Μητροπόλεως και στο ιστορικό της απόπειρας μεταφοράς της. Ανακοίνωσε την απόφασή του, καθώς και αυτή του Δημοτικού Συμβουλίου, να αγωνιστούν για τη ματαίωση της μεταφοράς της έδρας στη Γαλάτιστα για έξι μήνες το χρόνο. Δεύτερος ομιλητής ήταν ο δικηγόρος Μανασσής Μανασσής, γνώστης των πραγμάτων και της ιστορίας της Ιεράς Μητροπόλεως, o οποίος διατηρούσε ιδιαίτερους δεσμούς με τον μακαριστό Σωκράτη, αξέχαστο στην Αρναία και στην περιοχή. Ανέπτυξε τους λόγους για τους οποίους έπρεπε να παραμείνει η έδρα στην πρωτεύουσα της επαρχίας. Τρίτος ομιλητής ήταν ο βουλευτής της Ε.Ρ.Ε. Αθανάσιος Φιλιππίδης, ο οποίος εξέφρασε τη συμπαράστασή του στον αγώνα των κατοίκων για να διατηρηθεί η έδρα στην Αρναία. Τέταρτος ομιλητής στη σειρά, ζήτησα την παραμονή της έδρας στον τόπο της. Συγκεκριμένα ανέφερα:
Στη συνέχεια, ο Δήμαρχος Αρναίας διάβασε το εξής ψήφισμα διαμαρτυρίας:
Με το ψήφισμα αυτό διαμαρτύρονταν οι κάτοικοι της Αρναίας και έδιναν εξουσιοδότηση στον Δήμαρχο να στείλει το ψήφισμα σε όλες τις αρχές και στον τύπο.
Αποτέλεσμα όλων αυτών των κινητοποιήσεων, των διαμαρτυριών, των τηλεγραφημάτων, αλλά και του συλλαλητηρίου, ήταν να παραμείνει η έδρα της Ιεράς Μητροπόλεως στην Αρναία, οριστικά και αμετάκλητα.
Οι σχέσεις όμως του Μητροπολίτη Παύλου με τον βουλευτή Ιωάννη Κυριαφίνη και τους δημοτικούς άρχοντες, αλλά και με τον λαό της Αρναίας, ψυχράνθηκαν για αρκετό καιρό. Με την πάροδο του χρόνου, βέβαια, οι καλές προθέσεις και οι χριστιανικές μας καταβολές συνέβαλαν στην αποκατάσταση των σχέσεων μας, για το καλό όλων. ΄Ετσι επανήλθε κλίμα ηρεμίας, γαλήνης και αγάπης μεταξύ του Σεβασμιοτάτου Μητροπολίτη Παύλου, των δημοτικών αρχόντων, του λαού και του βουλευτή Ιωάννη Κυριαφίνη.
Σε κομματική συγκέντρωση στον Πολύγυρο ο πρώην υπουργός Τερζόγλου, ο Γεώργιος Λαφαζάνης, πατέρας του βουλευτή Χαλκιδικής, και ο βουλευτής Ιωάννης Κυριαφίνης με τη σύζυγό του Καίτη
Α1.2.Ίδρυση Γυμνασίων και Λυκείου
Η παιδεία αποτελεί τη σπουδαιότερη επένδυση για ένα κράτος. Οφείλει να είναι πάντα ο πρώτος στόχος, προκειμένου η χώρα μας να έχει υψηλό βιοτικό επίπεδο, να λύνει τα προβλήματα της και να πάει μπροστά.
α) Εξατάξια Γυμνάσια
Το 1964 η Χαλκιδική είχε μόνο τρία 6τάξια γυμνάσια: το Γυμνάσιο της Αρναίας, το Γυμνάσιο του Πολυγύρου και το Γυμνάσιο των Νέων Μουδανιών, με ένα παράρτημα, το 3τάξιο Γυμνάσιο της Κασσάνδρας. Ακόμη δεν είχε γίνει ο διαχωρισμός σε γυμνάσια και λύκεια. Το 6τάξιο Γυμνάσιο Αρναίας, από το οποίο και αποφοίτησα, ολοκληρώθηκε στο τέλος του 1945.
Εμείς οι παλαιότεροι βιώσαμε την εποχή που τα γυμνάσια ήταν ελάχιστα και οι σπουδές ακριβές και απλησίαστες. Όταν εκλέχτηκα βουλευτής, ένας από τους στόχους μου ήταν να ιδρύσουμε περισσότερα γυμνάσια στη Χαλκιδική, ώστε να μάθουν γράμματα όσο το δυνατόν περισσότερα παιδιά και να τους δοθούν όλες οι δυνατότητες προσωπικής ανάπτυξης.
Με την κυβέρνηση της Ενώσεως Κέντρου και με πρωθυπουργό τον αείμνηστο Γεώργιο Παπανδρέου άρχισε να πνέει νέος άνεμος και για την παιδεία. Η δωρεάν παιδεία, το αίτημα των νέων της εποχής εκείνης, άρχισε να γίνεται πραγματικότητα. Υπουργός Παιδείας ήταν ο ίδιος ο Πρωθυπουργός, ο οποίος ήθελε να επαναφέρει το πνεύμα του 1928-1932, όταν ήταν και πάλι υπουργός Παιδείας επί Ελευθερίου Βενιζέλου. Από εκείνη την περίοδο είχε αφήσει δείγματα στη Χαλκιδική τα ωραία πέτρινα δημοτικά σχολεία, όπως της Αρναίας, της Μεγάλης Παναγίας κτλ. Συνολικά έκανε 800 τέτοια σχολεία σε όλη την Ελλάδα.
Υφυπουργός Παιδείας ορίστηκε ο αξέχαστος Λουκής Ακρίτας και Γενικός Γραμματέας ο ριζοσπάστης στην εκπαίδευση Ευάγγελος Παπανούτσος. Το πέρασμα του Ευάγγελου Παπανούτσου από το Υπουργείο Παιδείας άφησε εποχή. Στη μεταπολίτευση προσέφερε τις υπηρεσίες του επί υπουργού Παιδείας Γεώργιου Ράλλη, του μετέπειτα Πρωθυπουργού. Έτσι, το 1964, παρόλο που τα οικονομικά της χώρας μας
Το Δημοτικό Σχολείο Αρναίας κτίστηκε επί κυβερνήσεως Ελευθερίου Βενιζέλου από τον υπουργό Παιδείας Γεώργιο Παπανδρέου το 1928-32
ήταν πενιχρά, έγιναν γενναίες επενδύσεις στην παιδεία με την ίδρυση πολλών γυμνασίων στη Χαλκιδική.
Αξιοποιώντας την ευκαιρία αυτή, ξεκίνησα από τα δύο ιδιωτικά 3τάξια γυμνάσια που είχαμε στη Χαλκιδική,το ένα στον Άγιο Νικόλαο και το άλλο στην Ιερισσό. Σκοπός μου ήταν να απαλλάξω τους κατοίκους της περιοχής από τα έξοδα σπουδών και τις μετέπειτα ταλαιπωρίες, όπως εξετάσεις, επικυρώσεις απολυτηρίων κτλ.
Συνεργάστηκα με τον τότε Γενικό Επιθεωρητή της Μέσης Εκπαίδευσης Σκουφάκη, ο οποίος έδειξε ιδιαίτερη προθυμία να βοηθήσει τη Χαλκιδική.
Όταν στο Υπουργείο Βορείου Ελλάδος ήρθε ο υφυπουργός Παιδείας Λουκής Ακρίτας μαζί με κλιμάκιο υπηρεσιακών παραγόντων για να εξετάσουν επί τόπου τις προτάσεις ίδρυσης γυμνασίων και να λάβουν αποφάσεις, ειδοποίησα επιτροπές από τα δύο χωριά να παρευρεθούν στη συζήτηση. Από τον Άγιο Νικόλαο παρευρίσκονταν ο υπέροχος άρχοντας Αρσένης Καλλικρατίδας, Πρόεδρος της Κοινότητας του Αγίου Νικολάου, ο Ιωάννης Κόκκινος, μετέπειτα Πρόεδρος Κοινότητος, καθώς και οι φίλοι Νικόλαος Κουτσογιώργης και Τάσος Πολίτης από την Ιερισσό.
Η συνεδρίαση έγινε στο Υπουργείο Βορείου Ελλάδος. Συμμετείχαν οι υπουργοί Παιδείας Λουκής Ακρίτας και Βορείου Ελλάδος Κώστας Ταλιαδούρης, πλαισιωμένοι πάνω στην έδρα από υπηρεσιακούς παράγοντες και κάτω στην αίθουσα από εμάς τους ενδιαφερομένους.
Ήρθε και η σειρά της Χαλκιδικής, με πρώτο το Γυμνάσιο Αγίου Νικολάου. Ως συνήγορος ανέπτυξα το αίτημά μας, προβάλλοντας επιχειρήματα για την ίδρυση 6τάξιου γυμνασίου. Τότε παρενέβη αρμόδιος υπηρεσιακός παράγοντας και πρότεινε στον Υφυπουργό: «ας εγκριθεί αρχικά 3τάξιο γυμνάσιο, και εφ’ όσον πάει καλά, τότε αργότερα το προάγουμε σε 6τάξιο». Πρόταση που ακούστηκε λογική. Προσέθεσα τότε ότι «όλη η Χαλκιδική έχει μόνο τρία 6τάξια γυμνάσια, οι αποστάσεις είναι μεγάλες και από τον Πολύγυρο ο Άγιος Νικόλαος απέχει πάνω από 80 χιλιόμετρα». Το τελευταίο αυτό επιχείρημα προβλημάτισε τον Υφυπουργό, ο οποίος στράφηκε προς τον Γενικό Γραμματέα της Μέσης Εκπαίδευσης Σκουφάκη ρωτώντας: «Είναι τόση η απόσταση, κύριε Γενικέ;» Ο Γενικός απάντησε με μία διπλωματική απάντηση. «Εφ’ όσον το λέει ο βουλευτής κ. Κυριαφίνης, έτσι θα είναι».
Η απόσταση, βέβαια, είναι η μισή, αλλά για το καλό και λίγη υπερβολή δεν βλάπτει! Έβλεπα τον υφυπουργό Λουκή Ακρίτα να δυσκολεύεται, διότι δεν ήθελε να εγκρίνει 6τάξια γυμνάσια, εκτός από ένα στην Κοζάνη, στην περιοχή του υπουργού Ταλιαδούρη. Την ώρα που ο Υφυπουργός δεν με έβλεπε, έκανα λοιπόν νεύμα στον υπουργό Ταλιαδούρη να βοηθήσει.
Ύστερα από τέτοιον αγώνα και τέτοια προσπάθεια, ακούω τον υφυπουργό Λουκή Ακρίτα να λέει το ΝΑΙ. Έτσι εγκρίθηκε η ίδρυση 6τάξιου γυμνασίου στον Άγιο Νικόλαο της Χαλκιδικής. Τι ικανοποίηση, που μια σκληρή μάχη κερδήθηκε! Μετά την έγκριση του 6τάξιου γυμνασίου στον Άγιο Νικόλαο, προχωρήσαμε χωρίς άλλες δυσκολίες και στην έγκριση για την ίδρυση 3τάξιου γυμνασίου Ιερισσού. Με τον Λουκή Ακρίτα είχα δημιουργήσει φιλικές σχέσεις, οι οποίες και βοήθησαν στην έγκριση της ίδρυσης του 6τάξιου γυμνασίου στον Άγιο Νικόλαο. Περιγράφω γεγονότα όπως έντονα τα έζησα την εποχή εκείνη.
Στη μεγάλη αίθουσα του Υπουργείου Β. Ελλάδος, όπου συζητούσαμε το θέμα μας, η ακουστικότητα δεν ήταν ικανοποιητική και ενώ είχαμε τελειώσει και φεύγαμε, ο πρόεδρος του Αγίου Νικολάου Αρσένης Καλλικρατίδας με ρώτησε: «Τι έγινε με το δικό μας;» Του κτύπησα την πλάτη λέγοντας: «Θα πρέπει να μας κεράσεις!»
Αυτόν τον αγώνα έκανα για να βοηθήσω τους συμπατριώτες μου, ώστε να μάθουν τα παιδιά τους γράμματα. Είχα πρόσφατες στη μνήμη μου τις εικόνες των συμμαθητών μου από τον Άγιο Νικόλαο να έρχονται με τα πόδια στην Αρναία με ένα σωρό προβλήματα, τα οποία μόνο εμείς που σπουδάζαμε τότε τα γνωρίζαμε.
Θα αναφέρω εδώ ένα περιστατικό, που συνέβη κατά τη Μεταπολίτευση, σε ομιλία μου σε καφενείο του Αγίου Νικολάου. Ενώ μιλούσα ήπια και ήρεμα, όπως συνήθιζα, κάποιος φοιτητής, ο οποίος είχε τελειώσει το 6τάξιο γυμνάσιο του χωριού του, προσπάθησε να διακόψει, κάνοντας ερωτήσεις, με σκοπό να διαταράξει την ατμόσφαιρα που υπήρχε. Ξαφνικά βλέπω να σηκώνεται εξαγριωμένος ο αγαπητός, αξέχαστος κουμπάρος μου, ιατρός Νικόλαος Τσεκούρας, συμπατριώτης του νεαρού, ο οποίος και γνώριζε τον αγώνα μου για την ίδρυση του 6τάξιου γυμνασίου στο χωριό. Του φωνάζει, λοιπόν, με τον γνωστό αγιονικολιάτικο τρόπο: «Κάτσε κάτω και μη μιλάς εσύ, γιατί αν δεν ήταν αυτός» και δείχνει εμένα «εσύ θα ήσουν ακόμη πίσω από τα μουλάρια»! Ακολούθησαν χειροκροτήματα, τα οποία επικροτούσαν τα λεγόμενα του κουμπάρου μου.
Αργότερα, στις 4 Απριλίου του 1976 ο τότε πρόεδρος της Κοινότητας Αγίου Νικολάου, Ιωάννης Κόκκινος, ανέφερε, κατά την εορτή θεμελίωσης του δημόσιου 6τάξιου Γυμνασίου του Αγίου Νικολάου: «Μέσα σε εκείνο το φτωχικό κτίριο, που έγινε με τον ιδρώτα όλων των κατοίκων, λειτούργησε το ιδιωτικό Γυμνάσιο και επί Κυβερνήσεως του αείμνηστου Γεωργίου Παπανδρέου. Με τη θερμή συμπαράσταση του τότε βουλευτή κ. Ιωάννη Κυριαφίνη, αναγνωρίσθηκε πλέον πλήρες εξατάξιο Δημόσιο Γυμνάσιο. Ήταν ένα όνειρο μιας εικοσαετίας που έγινε πραγματικότητα».
Μετά την ίδρυση των παραπάνω δύο γυμνασίων οι προσπάθειές μου συνεχίσθηκαν και για την ίδρυση άλλων, όπως το Γυμνάσιο της Παλαιοχώρας και το Γυμνάσιο της Μεγάλης Παναγίας. Πάλι σε συνεργασία με τον Γενικό Γραμματέα Μέσης Εκπαίδευσης Σκουφάκη, προωθούσαμε για να εγκριθούν 3τάξια γυμνάσια, αλλά η πτώση της κυβέρνησής μας στις 15 Ιουλίου του 1965 ανέτρεψε τα σχέδιά μας, προς ζημία του τόπου.
Όσον αφορά το Γυμνάσιο της Παλαιοχώρας, του οποίου τον προγραμματισμό είχα ήδη προχωρήσει αρκετά, υπήρχε μία διαμάχη μεταξύ των Κοινοτήτων Παλαιοχώρας και Ριζών, ως προς το σε ποιο χωριό από τα δύο θα έχει έδρα το Γυμνάσιο. Για να διευκολύνω τα πράγματα, προσκάλεσα σε σύσκεψη στα Ριζά τα δύο Κοινοτικά Συμβούλια. Πρότεινα να τους εξασφαλίσουμε χρήματα με τα οποία θα καλύπταμε τον Λάκκο, ο οποίος χώριζε τα δύο χωριά. Οι δύο κοινότητες θα ενώνονταν σε μία, με όποια ονομασία αποφασιζόταν και από τις δύο πλευρές, και θα εδημιουργείτο έτσι πόλος έλξης στα Ζερβοχώρια. Όσο για τη θέση του Γυμνασίου, εφ’ όσον δεν θα υπήρχε πλέον ο Λάκκος ενδιάμεσα, θα παιζόταν σε κλήρο. Το συμβούλιο της Παλαιοχώρας συμφώνησε, των Ριζών όχι. Έτσι, όταν και τώρα περνώ από εκεί βλέπω τη χαράδρα να υπάρχει ακόμα όπως την είχαμε αφήσει.
Γυμναστικές επιδείξεις Γυμνασίων
β) Εργαστήριο Φυσικής και Χημείας
Μετά από δικές μου προσπάθειες και με τη συνεργασία του αξέχαστου συμμαθητή μου Γεωργίου Λαλιώτη, γυμνασιάρχη τότε Αρναίας, βελτιώθηκαν οι κτιριακές εγκαταστάσεις του Γυμνασίου Αρναίας με την ανέγερση Εργαστηρίου Φυσικής και Χημείας. Το ποσό το οποίο χορηγήθηκε ήταν της τάξεως των 650.000 δραχμών.
γ) Νηπιαγωγείο Αρναίας
Το 1964 φρόντισα να ιδρυθεί Νηπιαγωγείο στην Αρναία, το οποίο ήταν απαραίτητο, όπως και να διοριστεί εκεί μία άριστη νηπιαγωγός, συμπατριώτισσά μας από την Αρναία.
Ο βουλευτής Ιωάννης Κυριαφίνης στεφανώνει νικητές των σχολικών αγώνων
δ) Τεχνικό και Επαγγελματικό Λύκειο Αρναίας
Με τη «διεύρυνση» που πραγματοποίησε το 1978 ο αείμνηστος Κωνσταντίνος Καραμανλής, ένα μεγάλο μέρος από το διαλυθέν Κέντρο προσχώρησε στη Νέα Δημοκρατία. Μέσα σ’ αυτούς ήμουν κι εγώ.
Στην Αρναία δεν υπήρχε τότε Τεχνικό και Επαγγελματικό Λύκειο. Έτσι, τα παιδιά όλης της Βόρειας Χαλκιδικής ήταν υποχρεωμένα να πηγαίνουν στον Πολύγυρο ή στη Θεσσαλονίκη για να συνεχίσουν τις σπουδές τους. Το πρόβλημα ήταν σοβαρό. Τότε, ο Δήμαρχος, η τοπική οργάνωση της Νέας Δημοκρατίας Αρναίας με πρόεδρο τον Ιωάννη Τσόχα και εγώ αποφασίσαμε να καλέσουμε στην Αρναία τον υπουργό Οικονομικών Αθανάσιο Κανελλόπουλο για να εγκαινιάσει τα γραφεία της Τοπικής Οργάνωσης της Νέας Δημοκρατίας.
Ανέλαβα, λοιπόν, να συζητήσω με τον υπουργό Αθανάσιο Κανελλόπουλο την ανάγκη ίδρυσης Τεχνικού και Επαγγελματικού Λυκείου στην Αρναία. Ήμουν σίγουρος για τη φιλική συμπαράστασή του, παρά το γεγονός ότι ήταν εκτός των αρμοδιοτήτων του. Ο Υπουργός ανταποκρίθηκε στην πρόσκληση της Τ.Ο. Νέας Δημοκρατίας Αρναίας, τον Σεπτέμβριο του 1979. Η υποδοχή ήταν εντυπωσιακή. Στο καλωσόρισμά του, τέθηκε από τον Δήμαρχο το αίτημα μας. Επιστρέφοντας στην Αθήνα, ο Αθανάσιος Κανελλόπουλος το μεταβίβασε στον Πρωθυπουργό, ο οποίος και το ενέκρινε. Το έγγραφο έγκρισης στάλθηκε με τηλεγράφημα στον Δήμαρχο Αρναίας, με κοινοποίηση προς τον Υπουργό Οικονομικών, η οποία διαβιβάστηκε στον Ιωάννη Κυριαφίνη.
Ο υπουργός Αθανάσιος Κανελλόπουλος, ο υφυπουργός Γεώργιος Μούτσιος, ο Ιωάννης Κυριαφίνης και ο Ιωάννης Τσόχας, πρόεδρος της Ν. Δημοκρατίας Αρναίας
Εγκαίνια της Τοπικής Επιτροπής Νέας Δημοκρατίας Αρναίας. Στο μπαλκόνι ο ιερέας, ο υπουργός Αθανάσιος Κανελλόπουλος και βουλευτές
Συγκέντρωση οπαδών και φίλων της Νέας Δημοκρατίας στην πλατεία Αρναίας
Το τηλεγράφημα ανέφερε:
Με τη μεθόδευσή μας αυτή και τη θερμή παράκληση προς τον φίλο υπουργό Οικονομικών Αθανάσιο Κανελλόπουλο, πραγματοποιήθηκε τελικά η ίδρυση Τεχνικού και Επαγγελματικού Λυκείου στην Αρναία. Λεπτομερώς αναγράφεται το γεγονός στο κεφάλαιο «Μεταπολίτευση».
Α1.3.Προώθηση της οδοποιίας
Στις αρχές του 1964, το εθνικό δίκτυο στη Χαλκιδική είχε μήκος 110,5 χιλιομέτρων, το επαρχιακό οδικό δίκτυο είχε μήκος 557 χιλιομέτρων και το κοινοτικό 568 χιλιομέτρων, δηλαδή ένα σύνολο 1235,5 χιλιομέτρων. Από τους δρόμους αυτούς ασφαλτοστρωμένα ήταν τα 141 χιλιόμετρα, δηλαδή περίπου το 11%. Συγκεκριμένα, το 1954 τελείωσε η ασφαλτόστρωση του δρόμου Θεσσαλονίκης - Παλαιοκάστρου και Πολυγύρου. Το 1957 συνεχίστηκε η ασφαλτόστρωση από το Παλαιόκαστρο μέχρι το Στρατώνι. Επίσης, ασφαλτοστρωμένος ήταν ο δρόμος Θεσσαλονίκης - Νέων Μουδανιιών. Όταν τη διακυβέρνηση της χώρας ανέλαβε η Ένωσις Κέντρου, είχαμε να αντιμετωπίσουμε το οξύτατο πρόβλημα της οδοποιίας από εθνικούς και μόνο πόρους.
Στις αρχές του 1964 συναντηθήκαμε οι δύο κυβερνητικοί βουλευτές, ο βουλευτής Χρήστος Βασματζίδης και εγώ, με σκοπό να συζητήσουμε τον προγραμματισμό των έργων, που έπρεπε να προωθήσουμε στη Χαλκιδική, με προτεραιότητα την οδοποιία. Επισκεφθήκαμε μαζί τον υπουργό Δημοσίων Έργων, τον ιατρό Στυλιανό Χούτα, και του δώσαμε κοινό σημείωμα, υπογεγραμμένο και από τους δύο μας, για τα έργα στη Χαλκιδική, με προτεραιότητα τα δίκτυα της Κασσάνδρας και της Σιθωνίας. Μάλιστα, τον παρακαλέσαμε να αρχίσει άμεσα από τα 102 χιλιόμετρα της Κασσάνδρας, όπως και έγινε, ώστε τον πρώτο χρόνο ο δρόμος να φθάσει μέχρι το Παλιούρι. Για τα 162 χιλιόμετρα της Σιθωνίας ζητήσαμε να αρχίσει η μελέτη, για την οποία το Υπουργείο μάς χορήγησε σε πρώτη φάση σαράντα εκατομμύρια δραχμές. Ενδεικτικά αναφέρω ότι όταν πρόσφατα επισκέφθηκα την Υπηρεσία της Δ.Ε.Κ.Ε. στη Θεσσαλονίκη για υπόθεση που αφορούσε μελέτη του κυκλώματος της Σιθωνίας, ο υπάλληλος μου λέει «Γιατρέ, αυτή η μελέτη έγινε το 1964!».
Πρόθεσή μας ήταν να γίνουν μελέτες για όλους τους υπό κατασκευή δρόμους, παρακαμπτήριους, όπως του Χολομώντα, και κάθετους, ούτως ώστε με την εξοικονόμηση κονδυλίων να μπορεί να αρχίσει άμεσα η κατασκευή τους, χωρίς καθυστερήσεις. Ανάμεσα στις μελέτες, που θέλαμε να γίνουν, ήταν και η παράκαμψη του Χολομώντα από τα Ζερβοχώρια. Εδώ όμως υπήρξε διαφωνία με τον βουλευτή Χρήστο Βασματζίδη, ως προς τη χάραξη του δρόμου. Η πρότασή μου ήταν να γίνει μελέτη, σύμφωνα με την οποία ο δρόμος θα έπρεπε να χαραχθεί βόρεια της Αρναίας, προς την Αγία Παρασκευή. Αν γινόταν αυτό, σήμερα δεν θα χρειαζόταν περιφερειακός δρόμος για την Αρναία. Οι λόγοι για τους οποίους έκανα αυτή την πρόταση ήταν οι εξής: Υπήρχε το σκεπτικό, πρώτον να περνάει ο δρόμος κοντά από τη γενέτειρά μου, το Στανό, δεύτερον να βγαίνει ομαλότερα, χωρίς ανηφόρες και κατηφόρες και τρίτον να αποφεύγονται το χειμώνα τα χιόνια και ο παγετός, με όλους τους κινδύνους που συνεπάγονται. Ακολούθησε όμως, με την αποστασία, η πτώση της Κυβέρνησής μας στις 15 Ιουλίου του 1965. Ο συνάδελφός μου βουλευτής της Ενώσεως Κέντρου προσχώρησε στους αποστάτες, οι οποίοι στη συνέχεια σχημάτισαν κυβέρνηση. Στην κυβέρνηση αυτή ορκίστηκε υπουργός Γεωργίας, και η μελέτη διαμορφώθηκε τελικά όπως είναι σήμερα, με όλα τα μειονεκτήματα που τη χαρακτηρίζουν.
Ένα άλλο πρόβλημα ήταν και η συνέχιση της ασφαλτόστρωσης του δρόμου Στρατωνίου, Ιερισσού και Ουρανούπολης. Όταν επισκέφθηκα την αντίστοιχη υπηρεσία στο Υπουργείο Δημοσίων Έργων, ο αρμόδιος υπάλληλος, ψάχνοντας τα χαρτιά του, μου λέει: «κ. βουλευτά, ο δρόμος αυτός έχει γίνει, ασφαλτοστρώθηκε. Έχουν διατεθεί 50 εκατομμύρια γι’ αυτό!». Φαίνεται πως κάποιος «έξυπνος» πήρε τελικά τα χρήματα και τα διέθεσε σε δικό του νομό, σε βάρος της Χαλκιδικής!
Κατ’ επανάληψη μου δόθηκε υπόσχεση από το Υπουργείο Δημοσίων Έργων ότι θα διατεθεί κονδύλιο για την κατασκευή του δρόμου αυτού. Επειδή, όμως, έβλεπα ότι καθυστερούσε η κατασκευή, κατέθεσα ερώτηση στη Βουλή τον Ιούλιο του 1966 (βλέπε αντίγραφο), με την οποία ζητούσα ενημέρωση για την αποπεράτωση του δρόμου Στρατωνίου, Ιερισσού και Ουρανούπολης.
Η απάντηση του Υπουργείου ήταν η εξής: «Η οδός Θεσσαλονίκης-Ιερισσού χαρακτηρίζεται εθνική και επισκευάζεται από κονδύλια του Υπουργείου, η οδός όμως Ιερισσού-Ουρανούπολης χαρακτηρίζεται επαρχιακή και συντηρείται από κονδύλια του Νομαρχιακού Ταμείου. Λόγω του περιορισμού των κονδυλίων κατά την τρέχουσα περίοδο δεν τις συμπεριλάβαμε στο πρόγραμμα».
Επίσης, το 1964, τον πρώτο χρόνοτης θητείας μου ως βουλευτού, φρόντισα να γίνει η παράκαμψη στον δρόμο Αρναίας-Στανού, καθώς και οι γέφυρες Ποταμιάς.
Α1.4.Δημόσια τάξη και ασφάλεια
Μετά τον Εμφύλιο Πόλεμο και την επακολουθήσασα πολιτική κατάσταση, με την αστάθεια των πολιτικών κυβερνήσεων, τη δίωξη των αντιφρονούντων, την κήρυξη του πρώτου ανένδοτου αγώνα από τον αείμνηστο αρχηγό της Ενώσεως Κέντρου, την πτώση της Κυβέρνησης της Ε.Ρ.Ε. και την άνοδο της Ενώσεως Κέντρου στην εξουσία, δεν έλειψαν από τη Χαλκιδική φανατισμοί και επεισόδια μεταξύ πολιτικών αντιπάλων. Στον νομό μας, φροντίζαμε η αντιμετώπιση των επεισοδίων να είναι τέτοια, ώστε να μην παίρνουν έκταση.
Ένα ιδιαίτερα δυσάρεστο επεισόδιο συνέβη σε ευαίσθητο χωριό κάποιο βράδυ στις αρχές του 1964. Μου τηλεφώνησαν φίλοι μέσα στη νύχτα για να με ενημερώσουν πως οπαδοί της Ε.Ρ.Ε. χτύπησαν και τραυμάτισαν φίλους μας της Ενώσεως Κέντρου και της Ε.Δ.Α σε καφενείο της Γαλάτιστας. Αμέσως, την ίδια στιγμή, έφυγα για τη Γαλάτιστα. Στα γραφεία της Κοινότητας βρήκα μία έκρυθμη κατάσταση, που εγκυμονούσε κινδύνους επέκτασης των επεισοδίων. Από τον Υπομοίραρχο Διοικητή της Υποδιοίκησης Χωροφυλακής Γαλάτιστας έμαθα ότι ο ίδιος γνώριζε τις προθέσεις των δραστών και φρόντιζε με την παρουσία του να τους αποθαρρύνει. Δεν είχε, όμως, προνοήσει να τους απομακρύνει, ούτε είχε την τόλμη να τους συλλάβει, προκειμένου να προλάβει αρνητικές εξελίξεις. Οι δράστες ήταν γνωστοί στην Αστυνομία, στελέχη της Ε.Ρ.Ε., που μέχρι πρότινος συμμετείχαν και επηρέαζαν την εξουσία. Μόνο ο ανθυπασπιστής της Χωροφυλακής Στασινόπουλος, ο οποίος είχε μετατεθεί στη Γαλάτιστα πριν από τρεις μήνες, φάνηκε να έχει άγνοια του επεισοδίου. Με παρακάλεσε να μείνει στη Γαλάτιστα, καθότι είχε οικογένεια στη Θεσσαλονίκη.
Η κατάσταση έπρεπε να ηρεμήσει και οι ταραχοποιοί να αποθαρρυνθούν. Γι’ αυτό τον λόγο, τηλεφωνικά και με τηλεγραφήματα, επικοινώνησα με τον τότε Υπουργό Δημόσιας Τάξης, τον καταγόμενο από τα Χανιά Πολυχρόνη Πολυχρονίδη. Του ανέφερα το επεισόδιο και την επικρατούσα κατάσταση και του ζήτησα να γίνει μετάθεση όλων των υπηρετούντων στη Γαλάτιστα αξιωματικών και χωροφυλάκων, πλην του ανθυπασπιστού Στασινοπούλου, ώστε να αποκατασταθεί η ηρεμία και η τάξη. Οι μεταθέσεις έγιναν άμεσα, προκαλώντας σοκ στους κατοίκους της Γαλάτιστας και στους αστυνομικούς του νομού.
Επακολούθησαν μηνύσεις κατά των δραστών, οι οποίες εκδικάστηκαν αργότερα στο Ειρηνοδικείο Βασιλικών. Στο Δικαστήριο – Ειρηνοδικείο φρόντισα, με συζήτηση εκτός του Δικαστηρίου, να συμφιλιώσω τους αντιμαχόμενους πριν από τη δίκη, ώστε να ζητήσουν οι δράστες δημόσια, ενώπιον ακροατηρίου, συγγνώμη και να δώσουν την υπόσχεση ότι δεν θα επαναληφθεί τέτοια πράξη, όπως και έγινε. Υπήρχε πλήρης ικανοποίηση και από τις δύο πλευρές. Εξάλλου, τι όφελος θα είχαμε με τυχόν καταδίκη και φυλάκιση λίγων μηνών των δραστών; Απλώς θα αφήναμε ανοικτή πληγή για μελλοντική βεντέτα.
Τα νέα αυτά μαθεύτηκαν στη Γαλάτιστα, αλλά και σε ολόκληρη τη Χαλκιδική. Έκτοτε επικράτησε γαλήνη στο χωριό. Ήταν μια κίνηση που λειτούργησε υποδειγματικά προς τους συμπατριώτες μου, με ποιο τρόπο, δηλαδή, μπορεί να υπάρξει ηρεμία και αίσθηση ασφάλειας στον τόπο.
Α1.5.Δημιουργία δύο νέων Δημαρχιών
Ο νομός Χαλκιδικής μέχρι το 1963 είχε μόνο τρεις Δήμους: τον Δήμο Πολυγύρου, τον Δήμο Νέων Μουδανιών και τον Δήμο Αρναίας. Από πλευράς πληθυσμού, ο νομός μας έχει μόνο κεφαλοχώρια, κωμοπόλεις με 3000 περίπου κατοίκους. Ακόμη και η πρωτεύουσα, ο Πολύγυρος, δεν κατορθώνει να συγκεντρώσει πληθυσμιακά αριθμό κατοίκων πόλης.
Τον Οκτώβριο του 1964, ενώ λειτουργούσε ακόμη το τρίτο θερινό τμήμα της Βουλής, η μικρή Βουλή όπως λέμε, όπου τα νομοσχέδια συζητούνται και ψηφίζονται με συνοπτική διαδικασία, συζητούνταν και το σχέδιο Νομοθετικού Διατάγματος «περί ιδρύσεως Νομών Πειραιώς και Γρεβενών». Το θέμα ενδιέφερε προσωπικά τον τότε υπουργό Βορείου Ελλάδος Κωνσταντίνο Ταλιαδούρη, ο οποίος ήθελε να ιδρυθεί νομός Γρεβενών με δύο έδρες, αποσπασμένες από τις επτά έδρες του νομού Κοζάνης.
Είδα τότε ότι ήταν ευκαιρία να εκμεταλλευθώ τη συζήτηση αυτού του νομοσχεδίου και να καταθέσω, όπως και άλλοι συνάδελφοι άλλων νομών προσπαθούσαν να κάνουν, τροπολογία με την οποία να αναγνωριστούν, για λόγους ιστορικούς, πληθυσμιακούς και τουριστικού ενδιαφέροντος, ως δήμοι οι τρεις κοινότητες των κωμοπόλεων της Ιερισσού, της Κασσάνδρας και της Συκιάς.
Στις 13 Οκτωβρίου 1964, συνέταξα και κατέθεσα στη Βουλή την παρακάτω τροπολογία, με μία ακόμη προσθήκη, να αναγνωριστεί ως κοινότητα ο συνοικισμός Σωζόπολης της Κοινότητας Συλλάτων.
Η πρωτοβουλία αυτή ήταν αποτέλεσμα προσωπικής εκτίμησης, διότι δεν υπήρχε χρόνος, λόγω του επείγοντος της ψήφισης του νομοσχεδίου, να συμβουλευθώ κοινοτάρχες.
Από τις τρεις κοινότητες που ζητούσα να αναγνωρισθούν ως δήμοι, ο Υπουργός Εσωτερικών ενέκρινε μόνο τους δύο δήμους, της Ιερισσού και της Κασσάνδρας (σήμερα Κασσανδρείας). Μπορεί πληθυσμιακά να μην είχαν τα προσόντα οι κοινότητες αυτές, είχαν όμως ιστορία για την οποία άξιζε να τιμηθούν και να αναγνωρισθούν ως δήμοι. Η εθνική προσφορά τους στον απελευθερωτικό αγώνα του 1821 ήταν καθοριστική.
«Ο Βορράς γνωρίζει την ιστορία του Νότου, αλλά ο Νότος αγνοεί την ιστορία του Βορρά», λέχθηκε σε επέτειο της Επανάστασης του Πολυγύρου από τον αείμνηστο Παναγιώτη Κανελλόπουλο. Πραγματικά, η αντίσταση των Ιερισσιωτών και η καταστροφή της Κασσάνδρας, με τη θυσία του Καπετάν Χάψα και των συμπολεμιστών του, πρέπει να αναγνωρισθεί ως κύρια αιτία που καθυστέρησε στη Χαλκιδική πέραν του εξαμήνου η στρατιά του Μπαϊράμ Πασά, η οποία είχε ξεκινήσει από τη Μικρά Ασία με σκοπό να καταστείλει την Επανάσταση. Έτσι η αντίσταση της Χαλκιδικής έδωσε τον χρόνο να εδραιωθεί και να σταθεροποιηθεί η Επανάσταση στον Μοριά. Η θυσία αυτή των Χαλκιδικιωτών, έπρεπε από καιρό να είχε καταγραφεί σε όλα τα σχολικά βιβλία. Δυστυχώς, αυτό ακόμη δεν έχει γίνει.
Είναι, όμως, προς τιμήν του Παγχαλκιδικού Συλλόγου Θεσσαλονίκης, ότι, με τη φροντίδα του, στήθηκε μνημείο στον ήρωα Καπετάν Χάψα, για να θυμούνται και οι Νότιοι τους αγώνες και τις θυσίες του Βορρά. Το μνημείο αυτό βρίσκεται στη διασταύρωση των οδών προς Πολύγυρο και προς την Ιερά Μονή της Αγίας Αναστασίας και είναι εφάμιλλο του μνημείου του Λεωνίδα στις Θερμοπύλες.
Μνημείο του Καπετάν Χάψα στη διασταύρωση Πολυγύρου και Ιεράς Μονής Αγίας Αναστασίας, το οποίο έγινε με τη φροντίδα του Παγχαλκιδικού Συλλόγου
Α1.6.Συμβολή στην υγεία
Ο νομός της Χαλκιδικής στερούνταν ουσιαστικά νοσοκομείου. Ένα υποτυπώδες νοσοκομείο λειτουργούσε στον Πολύγυρο, στην απαλλοτριωθείσα κατοικία του Αθανασίου Γεροχρήστου. Ένας μοναδικός ιατρός παθολόγος, ο αξέχαστος Δημήτριος Ιατρού, αγωνιζόταν με τα πενιχρά μέσα που διέθετε να προσφέρει τις ιατρικές του υπηρεσίες. Θυμάμαι, ενώ ήμουν βουλευτής, μου ζητήθηκε από τον τότε Εισαγγελέα Χαλκιδικής Νικόλαο Καλαμπόκα να εξετάσω και να χειρουργήσω στο Νοσοκομείο Πολυγύρου πολύποδες ρινός ενός Γερμανού, κρατουμένου των φυλακών Κασσάνδρας.
Το πρόβλημα της ανέγερσης νοσοκομείου ήταν για τη Χαλκιδική επείγον, δεδομένου ότι σε κάθε νομό υπήρχε νοσοκομείο. Επιπρόσθετα, η αρχόμενη τουριστική ανάπτυξη της Χαλκιδικής, η οποία βρισκόταν ακόμη στα σπάργανα, μας επέβαλε την ανέγερση νοσοκομείου. Τους πρώτους μήνες του 1964, επισκέφθηκα τον τότε υπουργό Υγιεινής ιατρό Ανδρέα Κοκκέβη και του έθεσα το πρόβλημα. Ο Υπουργός αναγνώρισε την έλλειψη και έδωσε εντολή στους υπηρεσιακούς παράγοντες να δρομολογήσουν την ικανοποίηση του αιτήματος. Για τον σκοπό αυτό έστειλε στον Πολύγυρο επιτροπή από το Υπουργείο Υγιεινής, για να εξετάσει επί τόπου την υπάρχουσα κατάσταση και να προτείνει λύση. Η επιτροπή βρήκε ακατάλληλο το κτίριο και ανεπαρκές το οικόπεδο για την ανέγερση νοσοκομείου. Μας συνέστησαν να βρούμε νέο οικόπεδο για την ανέγερση ενός σύγχρονου και άρτιου νοσοκομείου.
Αναφέρω τι γράφει ο αξέχαστος Δήμαρχος Πολυγύρου Αθανάσιος Καραγκάνης, στα Απομνημονεύματα του, στη σελίδα 34-35. «Το Γενικό Νοσοκομείο Χαλκιδικής: Υποτυπώδες Νοσοκομείο λειτουργούσε στον Πολύγυρο στην απαλλοτριωθείσα οικίαν του Αθανασίου Γεροχρήστου. Διά την ανέγερσιν όμως μεγάλου και σύγχρονου Γενικού Νοσοκομείου Χαλκιδικής στον Πολύγυρο, κατέβαλον συνεχείς υποδείξεις και προσπάθειες από την πρώτη δημαρχιακήν μου περίοδον μέχρις ότου, με την συμπαράσταση του τότε Βουλευτή Χαλκιδικής κ. Ι. Κυριαφίνη, απεφασίσθη παρά του τότε Υπουργού Υγιεινής, η ανέγερσίς του και ανεζητείτο το κατάλληλον οικόπεδον. Ανεστάλη όμως η εκτέλεση μετά την αποστασίαν και την επακολουθήσασα δικτατορία».
Οι προσπάθειές μου, λοιπόν, μαζί με τις προσπάθειες του δημάρχου Αθανασίου Καραγκάνη, ήταν στον σωστό δρόμο, αλλά ανώτερες δυνάμεις, οι οποίες άλλαξαν τη πολιτική ζωή του τόπου, ανέτρεψαν τα σχέδιά μας.
α) Υγειονομικοί Σταθμοί
Στον νομό μας, το 1964 λειτουργούσαν με στοιχειώδη μέσα οι Υγειονομικοί Σταθμοί Αρναίας και Νέων Μουδανιών. Στην Αρναία, ο υγειονομικός σταθμός στεγαζόταν σε καινούριο κτίριο, με λίγα κρεβάτια. Ο αξέχαστος ιατρός Ιωάννης Σταμάτης επέβλεπε εκεί αρκετούς τοκετούς, με μία μαία βοηθό, εξυπηρετώντας την Αρναία και τη Βόρεια Χαλκιδική. Η μεταφορά των επιτόκων ήταν προβληματική, λόγω της κακής συγκοινωνίας.
Με νόμο, τον οποίο ψηφίσαμε στην Ένωση Κέντρου, διπλασιάσαμε τους υπηρετούντες στους υγειονομικούς σταθμούς ιατρούς και μαίες. Έτσι διορίστηκε και δεύτερος ιατρός, ο αλησμόνητος Αγησίλαος Καραλιόλιος καθώς και μία ακόμα μαία για καλύτερη εξυπηρέτηση των κατοίκων της Αρναίας και της ευρύτερης περιοχής.
β) Μεταπολίτευση και Κέντρα Υγείας
Τη συμπαράσταση μου στην Αρναία την έδειξα με δύο τηλεγραφήματα που έστειλα, το πρώτο στο Δημοτικό Συμβούλιο Αρναίας και το δεύτερο προσωπικά στον Πρωθυπουργό Ανδρέα Παπανδρέου, στα οποία ζητώ να χωροθετηθεί το Κέντρο Υγείας στην Αρναία.
Παράλληλα, η εφημερίδα ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ δημοσίευσε στις 17 Ιανουαρίου 1985 ότι:
γ) Αγροτικά Ιατρεία
Τα αγροτικά ιατρεία διακρίνονταν σε κατηγορίες, και οι μισθοί σ’ αυτά ήταν ανάλογοι. Στα πεδινά οι μισθοί ήταν μικροί, στα ημιορεινά μεγαλύτεροι και, τέλος, στα ορεινά οι μισθοί ήταν οι υψηλότεροι.
Κατόρθωσα, με συγκατάθεση του Υπουργού, να χαρακτηριστούν τα περισσότερα αγροτικά ιατρεία ορεινά, ώστε οι μισθοί να είναι ικανοποιητικοί, και έτσι να πληρωθούν όλα και να υπάρχει καλύτερη εξυπηρέτηση των κατοίκων. Επιπλέον, ψηφίσαμε νόμο για δημιουργία αγροτικών ιατρείων σε απομονωμένα νησιά. Έτσι, δημιουργήθηκε αγροτικό ιατρείο στο νησί της Αμμουλιανής των 400 περίπου κατοίκων. Διορίσαμε εκεί, κατ’ εξαίρεση, ένα συνταξιούχο ιατρό του ΤΣΑΥ, επειδή δεν βρίσκαμε κανέναν άλλον ιατρό πρόθυμο να υπηρετήσει εκεί.
δ) Βοηθητικό παραϊατρικό προσωπικό
Ενώ σε αγροτικά ιατρεία της Χαλκιδικής υπήρχαν κενές οργανικές θέσεις για νοσοκόμες, δεν υπήρχαν αδελφές να διοριστούν, επειδή απαιτούνταν πτυχίο Σχολής Νοσοκόμων. Με τη φιλική συμπαράσταση του τότε Διευθυντή του Δημοτικού Νοσοκομείου Θεσσαλονίκης, φρόντισα να εκπαιδεύονται για μερικούς μήνες απόφοιτες γυμνασίου από την περιοχή της Χαλκιδικής, να αποκτούν ένα πτυχίο και, στη συνέχεια, να διορίζονται στα αγροτικά ιατρεία της Χαλκιδικής. Έτσι εξυπηρετούνταν οι κάτοικοι και δημιουργήθηκαν νέες θέσεις εργασίας στον τόπο μας.
Επενέβην, επίσης, για να προσλαμβάνονται στη Σχολή Μαιών του Δημόσιου Μαιευτηρίου Θεσσαλονίκης και στη Σχολή Νοσοκόμων Αδελφών Θεσσαλονίκης περισσότερες απόφοιτες γυμνασίου από τη Χαλκιδική.
ε) Νοσηλεία σε νοσοκομεία της Θεσσαλονίκης
Την εποχή εκείνη, και όσο η Χαλκιδική στερούνταν ουσιαστικά νοσοκομείου, οξύτατο ήταν το πρόβλημα της εξασφάλισης εισαγωγής ασθενών από τη Χαλκιδική στα νοσοκομεία της Θεσσαλονίκης.
Το πολιτικό μου γραφείο ήταν ανοικτό σε όλους ανεξαιρέτως τους Χαλκιδικιώτες, των οποίων τα προβλήματα προσπαθούσαμε να διευθετήσουμε και στον τομέα της υγείας. Καθώς την εποχή εκείνη δεν υπήρχε ασφάλιση στον Ο.Γ.Α., η εξυπηρέτηση των ασθενών για την εισαγωγή τους στα νοσοκομεία της Θεσσαλονίκης γινόταν μόνο με πιστοποιητικά απορίας, τα οποία χορηγούσε η Πρόνοια Χαλκιδικής. Τον συγκεκριμένο τομέα Υγείας και Πρόνοιας είχε αναλάβει η σύζυγός μου Καίτη, η οποία ξυπνούσε κάθε πρωί έχοντας μία λίστα ονομάτων υποψηφίων για εισαγωγή στα νοσοκομεία. Γινόταν πραγματικός αγώνας για την εξυπηρέτηση των ασθενών, τον οποίο κερδίζαμε με τις γνωριμίες μου και με τη φροντίδα της συζύγου μου. Λειτουργούσαμε πάντα με αγάπη και διάθεση προσφοράς προς τους συμπατριώτες μας.
Α1.7.Φροντίδα ορφανών παιδιών
Μέχρι το 1963, τα ορφανά της Χαλκιδικής μπορούσαν να γίνουν δεκτά μόνο στο Ορφανοτροφείο του Σιδηροκάστρου του νομού Σερρών, και αυτό με δυσκολία.
Από το 1964 φρόντισα να εισάγονται στο Παπάφειο Ορφανοτροφείο της Θεσσαλονίκης και τα ορφανά παιδιά της Χαλκιδικής. Στόχος ήταν να μάθουν εκεί μια τέχνη, αλλά να είναι και κοντά στους συγγενείς τους. Σε ένα χρόνο εισήχθησαν δεκαπέντε ορφανά από τη Χαλκιδική.
Α1.8.Ίδρυση κατασκήνωσης Πρόνοιας
Με ενέργειές μου, το 1964 δημιουργήθηκε στη Μεταμόρφωση, σε μία υπέροχη τοποθεσία, εξοχική κατασκήνωση για τα άπορα παιδιά της Χαλκιδικής.
Α1.9.Δημιουργία παραρτήματος Ι.Κ.Α. στην Αρναία
Μέχρι το 1964, στη Βόρειο Χαλκιδική υπήρχε μόνο μία υποτυπώδης υπηρεσία Ι.Κ.Α. στο Στρατώνι, για την εξυπηρέτηση των εργαζομένων στα μεταλλεία. Η έλλειψη ασφάλισης στο Ι.Κ.Α. των εργαζομένων στην Αρναία και στην περιοχή της ήταν πρόβλημα σοβαρό και έχρηζε επείγουσας λύσης.
Γι’ αυτό, από την πρώτη στιγμή, το 1964, φρόντισα να δημιουργηθεί στην Αρναία παράρτημα του Ι.Κ.Α.. Έτσι δόθηκε η δυνατότητα σε όλους τους εργαζομένους της Αρναίας και της ευρύτερης περιοχής να έχουν ιατροφαρμακευτική και νοσοκομειακή περίθαλψη, καθώς και συνταξιοδοτική ασφάλιση, απολαμβάνοντας τα ίδια ευεργετήματα με τους εργαζομένους στις πόλεις.
Α1.10.Παραλιακός οικισμός στην περιοχή Διονυσίου
Οι κάτοικοι του χωριού Διονυσίου, το οποίο βρίσκεται στα ενδότερα, μακριά από τη θάλασσα, διεκδικούσαν μία παραλιακή έκταση για διανομή οικοπέδων, ώστε να κτίσουν ένα καινούριο παραλιακό χωριό. Το αίτημα τους ήταν λογικό, αλλά και δίκαιο. Υπήρχε όμως και διεκδίκηση της ίδιας παραλίας από τα Νέα Μουδανιά, τα οποία, όμως, ήταν ήδη κτισμένα δίπλα στη θάλασσα.
Οι κάτοικοι του Διονυσίου πληροφορήθηκαν ότι ο Δήμαρχος Νέων Μουδανιών κατέβηκε στην Αθήνα για να διεκδικήσει, μαζί με τον τοπικό βουλευτή, την έκταση αυτή. Έτσι, οι Διονυσιώτες απευθύνθηκαν σε μένα για να τους υποστηρίξω. Ήρθαν με επιτροπή στο πολιτικό μου γραφείο, ενώ έλειπα στην Αθήνα, και ανέφεραν το πρόβλημά τους στη σύζυγό μου, η οποία και με ενημέρωσε τηλεφωνικώς. Αμέσως επικοινώνησα με τον υπουργό Βορείου Ελλάδος Κώστα Ταλιαδούρη, από τον οποίο πληροφορήθηκα ότι η παραχώρηση αυτή μπορούσε να γίνει από το Υπουργείο Βορείου Ελλάδος. Με τον Υπουργό συγκατοικούσαμε τότε στην Πλάτωνος 1 και είχαμε ιδιαίτερη φιλία. Η σύζυγός μου με την επιτροπή πήγαν στον Υπουργό και απέσπασαν υπογραφή παραχώρησης της παραλιακής έκτασης για το χωριό Διονυσίου.
Α1.11.Βελτίωση Κ.Τ.Ε.Λ.
Μέχρι τις αρχές του 1964, το οδικό δίκτυο του νομού Χαλκιδικής είχε μόνο 141 χιλιόμετρα ασφαλτοστρωμένων δρόμων, σε σύνολο 1235,5 χιλιομέτρων. Τα υπόλοιπα ήταν χωματόδρομοι. Συγκεκριμένα, ασφαλτοστρωμένοι ήταν οι δρόμοι Θεσσαλονίκης - Νέων Μουδανιών, Θεσσαλονίκης - Πολυγύρου και Παλαιοκάστρου – Στρατωνίου, λόγω των μεταλλείων. Οι χειρότεροι χωματόδρομοι ήταν προς τη Σιθωνία και τη βόρεια Χαλκιδική, όπου υπήρχαν και οι περισσότερες φθορές των λεωφορείων.
Στον νομό μας υπήρχαν δύο διοικήσεις Κ.Τ.Ε.Λ.: των Νέων Μουδανιών για τη νότια Χαλκιδική και την Κασσάνδρα, το οποίο θεωρούνταν προνομιούχο, λόγω της βατότητας του οδικού δικτύου, και το Κ.Τ.Ε.Λ. Πολυγύρου για την κεντρική Χαλκιδική μέχρι τη Σιθωνία και τη βόρεια Χαλκιδική, όπου οι δρόμοι ήταν χειρότεροι και τα λεωφορεία είχαν περισσότερες φθορές.
Εκπρόσωποι του Κ.Τ.Ε.Λ. Πολυγύρου ήρθαν στο γραφείο μου και ζήτησαν να ενεργήσω, ώστε να ενοποιηθούν τα δύο Κ.Τ.Ε.Λ. Χαλκιδικής σε ένα, με έδρα την πρωτεύουσα Πολύγυρο. Ανέπτυξαν τα επιχειρήματά τους και τα ευεργετήματα της ενοποίησης αυτής, τα οποία βρήκα λογικά και, σκεπτόμενος την καλύτερη εξυπηρέτηση των συμπατριωτών μας, δέχτηκα να βοηθήσω.
Επισκεφθήκαμε μαζί με τη Διοίκηση του Κ.Τ.Ε.Λ. Πολυγύρου τον τότε υπουργό Συγκοινωνιών Στέλιο Αλαμανή και του θέσαμε το πρόβλημα. Του εξήγησα τα ευεργετήματα της ενιαίας διοίκησης, τα βρήκε λογικά και υπέγραψε την απόφαση ενοποίησης των δύο Κ.Τ.Ε.Λ. σε ένα, με έδρα τον Πολύγυρο.
Για την καλύτερη εξυπηρέτηση των συμπατριωτών μας με τα μέσα μαζικής μεταφοράς, αυξήσαμε το 1964 κατά 6 τον αριθμό των λεωφορείων του νομού. Την ίδια χρονιά δρομολόγησα λεωφορείο για τα Πετροκέρασα. Έως τότε υπήρχε μόνο ένα αγοραίο ΤΑΞΙ. Στο πρώτο λεωφορείο, μάλιστα, ανέβηκα και πήγα και εγώ στα Πετροκέρασα.
Στα πλαίσια του προγράμματος καλύτερης εξυπηρέτησης του επιβατικού κοινού της Χαλκιδικής, δρομολόγησα λεωφορείο το οποίο έκανε τη διαδρομή Ζαγκλιβέρι – Πλατανοχώρι – Κρήμνη – Αρναία και αντίστροφα.
Επίσης, για καλύτερη και οικονομικότερη συγκοινωνία του νησιού της Αμμουλιανής με τη γύρω περιοχή, παρακάλεσα το 1964 τον τότε υπουργό Εμπορικής Ναυτιλίας, τον αξέχαστο φίλο μου Σταύρο Μπίρη, να υπαγάγει την ακτοπλοϊκή συγκοινωνία της Αμμουλιανής με τη γύρω περιοχή της Τρυπητής και της Ουρανούπολης στην άγονη γραμμή, ώστε να είναι μειωμένο το εισιτήριο, όπως και έγινε.
Α1.12.Εξηλεκτρισμός
Όταν τη διακυβέρνηση της χώρας ανέλαβε το κόμμα μας, η Ένωσις Κέντρου του αειμνήστου Γεωργίου Παπανδρέου, ο εξηλεκτρισμός της Χαλκιδικής ήταν ακόμη στα σπάργανα. Υπήρχαν στη Χαλκιδική μόνο επτά ηλεκτροδοτημένα χωριά, μέχρι και το Στρατώνι, λόγω των μεταλλείων. Ηλεκτροδοτήσαμε τέσσερα χωριά το 1964 και άλλα εννέα χωριά το 1965, μέχρι την Κασσάνδρα. Τα χωριά που ηλεκτροδοτήθηκαν ήταν: η Μεγάλη Παναγιά, η Βάβδος, η Πορταριά, τα Σήμαντρα, ο Άγιος Μάμας, η Όλυνθος, τα Φλογητά, τα Νέα Πλάγια, η Νέα Τρίγλια, ο Άγιος Πρόδρομος, η Νέα Φώκαια, οι Φυλακές Κασσάνδρας και η Κασσανδρεία.
Στα εγκαίνια ηλεκτροδότησης της Μεγάλης Παναγίας ο δήμαρχος Αρναίας Ι. Πάχτας, ο βουλευτής Ι. Κυριαφίνης, κοπέλες με παραδοσιακές στολές και πλήθος κόσμου
Ήταν ένα γενναίο πρόγραμμα ηλεκτροδότησης και σηματοδοτούσε την απόφαση της Κυβέρνησης να επιταχυνθεί ο εξηλεκτρισμός στη Χαλκιδική, η οποία άρχισε να αναπτύσσεται τουριστικά.
Θα αναφέρω ένα εντυπωσιακό επεισόδιο, που συνέβη στα εγκαίνια της ηλεκτροδότησης των Νέων Φλογητών, ενός δημοκρατικότατου χωριού του Νομού μας. Ήταν λίγες μέρες μετά την αποστασία της 15ης Ιουλίου 1965, όταν είχε πέσει η Κυβέρνηση και τα πνεύματα ήταν πολιτικά εξημμένα.
Το βραδάκι πήγαμε στα Φλογητά, όπου μας περίμεναν να γιορτάσουμε όλοι μαζί το γεγονός της ηλεκτροδότησης. Για να αποφύγουμε όμως οξύνσεις λόγω των ημερών, και για να μην ταράξουμε μια ωραία γιορτή, παρακάλεσα τον Νομαρχεύοντα, καθότι δεν υπήρχε ακόμη νομάρχης στη Χαλκιδική, να είμαστε ήπιοι στους χαιρετισμούς μας και να τους συγχαρούμε για το γεγονός και μόνον. Ο Νομαρχεύων συμφώνησε. Ο πρώτος ομιλητής, ο Πρόεδρος της Κοινότητας Νέων Φλογητών, ήταν σωστός και άψογος και ευχαρίστησε την Πολιτεία για την προσφορά της αυτή. Τα ίδια και ο Νομαρχεύων. Ο βουλευτής Χρήστος Βασματζίδης είχε ορκιστεί υπουργός Γεωργίας επί αποστασίας και βρισκόταν στην Αθήνα. Όταν, στη συνέχεια, μίλησε ο αρχαιότερος βουλευτής της Ε.Ρ.Ε., η οποία στήριζε την κυβέρνηση της αποστασίας, και ανέφερε ότι είναι υπερήφανος που είναι βουλευτής της Ε.Ρ.Ε., η οποία έφερε τον ηλεκτρισμό στη Χαλκιδική κτλ., η ήρεμη ατμόσφαιρα διαταράχτηκε, καθώς ο λόγος του έριξε λάδι στη φωτιά. Αισθάνθηκα ότι με προκαλούσε και ότι έπρεπε να του απαντήσω ανάλογα. Έτσι, στον χαιρετισμό μου δήλωσα ότι: «Ήμουν αποφασισμένος να σας συγχαρώ για το γεγονός της ηλεκτροδότησης και να σας ευχηθώ κάθε προκοπή και ευτυχία, αλλά ο προλαλήσας βουλευτής με προκάλεσε να του απαντήσω. Ναι, η Ε.Ρ.Ε. έφερε τον ηλεκτρισμό στη Χαλκιδική, αλλά μέχρι το 1963 είχαν ηλεκτρικό ρεύμα μόνο 7 από τα 80 χωριά, ενώ η δική μας κυβέρνηση του Γεωργίου Παπανδρέου σε 17 μήνες έδωσε ηλεκτρικό ρεύμα σε 13 χωριά». Στην πολιτικά ηλεκτρισμένη ατμόσφαιρα λόγω της πρόσφατης αποστασίας, κάνοντας αναφορά στο όνομα Παπανδρέου ήταν σαν να γύρισα τον διακόπτη του ηλεκτρικού ρεύματος! Χειροκροτήματα, σε μία ατμόσφαιρα απερίγραπτη. Τόσος ενθουσιασμός, που η νεολαία του κόμματός μας σήκωσε στα χέρια το αυτοκίνητό μου, ενώ ήμασταν μέσα εγώ και η σύζυγός μου.
Χαιρετισμός στα εγκαίνια ηλεκτροδότησης Νέων Σημάντρων. Στο βάθος διακρίνεται ο βουλευτής Χρήστος Βασματζίδης
Στη συνέχεια, όταν πήγαμε στα Νέα Πλάγια για να εγκαινιάσουμε και εκεί την ηλεκτροδότηση, τα νέα από τα Φλογητά είχαν ήδη φτάσει. Εκεί φροντίσαμε να ηρεμήσουμε την ατμόσφαιρα.
Α1.13.Ενέργειες για την αξιοποίηση του αρχαιολογικού πλούτου
Η Χαλκιδική είναι γεμάτη από αρχαιότητες, αλλά οι αρχαιολογικές έρευνες που είχαν γίνει στο παρελθόν ήταν υποτυπώδεις. Καθώς έδινα μεγάλη βαρύτητα στην αξιοποίηση του αρχαιολογικού πλούτου της Χαλκιδικής, τον οποίο έπρεπε να βρούμε τρόπο να τον εξερευνήσουμε, στις αρχές του 1964 συναντήθηκα και συζήτησα το πρόβλημα με τον αλησμόνητο Ιωάννη Παπαγεράκη, καταγόμενο από τα Βράσταμα, Γενικό Διευθυντή της Παιδαγωγικής Ακαδημίας Θεσσαλονίκης. Τον γνώριζα από το Ημιγυμνάσιο Αρναίας, όπου τον είχα καθηγητή. Ο Ιωάννης Παπαγεράκης μόλις είχε γυρίσει από τη μετεκπαίδευσή του στη Γερμανία, και συμφώνησε μαζί μου ότι έπρεπε να προωθηθούν οι αρχαιολογικές έρευνες.
Ο Ιωάννης Παπαγεράκης, ο οποίος γνώριζε τον αείμνηστο αρχαιολόγο, υφηγητή τότε του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, Μανώλη Ανδρόνικο, έκλεισε μαζί του ραντεβού στο Πανεπιστήμιο, όπου πήγαμε και συζητήσαμε για τις αρχαιολογικές ανασκαφές στη Χαλκιδική. Συμφωνήσαμε να έρθει ο Ανδρόνικος για ανασκαφές στη Χαλκιδική το 1965, και εγώ να εξασφαλίσω από την Κυβέρνηση τους οικονομικούς πόρους. Πράγματι επισκέφθηκα τον τότε υφυπουργό Πολιτισμού, τον φίλο Γεώργιο Μυλωνά. Μου υποσχέθηκε μία αρχική επιχορήγηση 300.000 δραχμών για την έναρξη των αρχαιολογικών ερευνών και, στη συνέχεια, μία περαιτέρω χρηματοδότηση της έρευνας από την Κυβέρνηση.
Κατά κακή ή καλή συγκυρία, το καλοκαίρι του 1965 ο Μανώλης Ανδρόνικος απουσίαζε για δικούς του λόγους στη Νότιο Αφρική και ανέβαλε τις έρευνες στη Χαλκιδική. Έγινε η αποστασία της 15ης Ιουλίου του 1965, έπεσε η Κυβέρνησή μας, άλλαξαν οι υπουργοί και μαζί και τα προγράμματα για τη Χαλκιδική. Αν άρχιζε το 1965 ο Ανδρόνικος τις έρευνες στη Χαλκιδική, ασφαλώς θα έφερνε στο φως αξιόλογες αρχαιότητες, αλλά ίσως να μην είχε ανακαλύψει τους βασιλικούς τάφους στη Βεργίνα.
Α1.14.Προώθηση της αξιοποίησης του Σπηλαίου των Πετραλώνων
Στις αρχές του 1964 επισκέφθηκα το χωριό Πετράλωνα, ένα μικρό συμπαθητικό προσφυγικό χωριό. Εκεί, το Κοινοτικό Συμβούλιο με ενημέρωσε για την ύπαρξη του σπηλαίου, το οποίο ανακάλυψαν οι κάτοικοι το 1959 σκάβοντας για να βρουν νερό.
Αρχικά εξερευνήθηκε από τον σπηλαιολόγο Ιωάννη Πετρόχειλο, κατόπιν εντολής του Ινστιτούτου Γεωλογίας, και η εξερεύνησή του συνεχίστηκε από την Άννα Πετροχείλου και τον Ιωάννη Ιωάννου. Πιστεύοντας ότι η αξιοποίηση του Σπηλαίου Πετραλώνων, με τα μέχρι τότε ευρήματά του και την ύπαρξη του Αρχανθρώπου, είχε, εκτός των άλλων, τουριστικό και οικονομικό ενδιαφέρον όχι μόνο για τα Πετράλωνα, αλλά και γενικότερα για την Χαλκιδική, το επισκεφθήκαμε με την σύζυγό μου Καίτη. Με οδηγό τον Λεωνίδα, κατεβήκαμε μέσα στο σπήλαιο από την πρόχειρη είσοδο με σκάλα, και ξεναγηθήκαμε με λάμπες στα μέρη του σπηλαίου, τα οποία είχαν εξερευνηθεί έως τότε. Η πρώτη εντύπωση ήταν συγκλονιστική. Άξιζε να εξερευνηθεί και να αξιοποιηθεί.
Για τον λόγο αυτό κατέβηκα στην Αθήνα και επισκέφθηκα την αρμόδια υπηρεσία, η οποία ασχολείται με τα σπήλαια. Οι υπάλληλοι δεν έδειξαν κανένα ενδιαφέρον, διότι, όπως μου είπαν, όλη η Ελλάδα είναι γεμάτη από σπήλαια! Ήταν τόσο αδιάφοροι και ανίδεοι γεωγραφικά, που ενώ εγώ τους συζητούσα για το Σπήλαιο Πετραλώνων Χαλκιδικής, αυτοί επαναλάμβαναν «Χαλκίδας». Όπως φάνηκε, δεν είχαν ανακαλύψει ακόμη τη Χαλκιδική, την οποία τότε μόνον ο τουρισμός γνώριζε. Κατόρθωσα, όμως, να τους πείσω για την αξία του Σπηλαίου Πετραλώνων. Αναφέρθηκα ακόμη και στα οστά του πρώτου ανθρώπου που υπήρχαν εκεί και, τελικά, βγάλαμε από την αφάνεια τον φάκελο για το Σπήλαιο των Πετραλώνων, ώστε να αξιοποιηθεί όπως έπρεπε.
Δυστυχώς, όμως, η δραστηριότητά μου ως κυβερνητικού βουλευτή ανακόπηκε με την πτώση της κυβέρνησής μας και την αποστασία της 15ης Ιουλίου 1965. Έτσι ανεστάλη η προώθηση του αιτήματος και η αξιοποίηση του Σπηλαίου των Πετραλώνων.
Παραθέτω μερικές εικόνες από την αρχική έρευνα της σπηλαιολόγου Άννας Πετροχείλου, οι οποίες δείχνουν το μέγεθος της αξίας του Σπηλαίου. Είναι εικόνες του Σπηλαίου Κόκκινων Πετρών και του Τμήματος Σταλαγμιτών.
Α1.15.Απομάκρυνση του Νομάρχη από τη Χαλκιδική
Θα περιγράψω με αντικειμενικότητα γεγονότα της περιόδου από την 11η Οκτωβρίου του 1964 έως την 17η Δεκεμβρίου του 1966, τα οποία αφορούν την περίοδο νομαρχίας του Ανδρέα Στεργιάκη, ώστε οι νεότεροι να παραδειγματίζονται και να αγωνίζονται, από οποιαδήποτε θέση και αν κατέχουν, προκειμένου να υποστηρίζουν τα συμφέροντα των συμπατριωτών τους και της κοινωνίας γενικότερα. Την εποχή εκείνη οι νομάρχες διορίζονταν από την εκάστοτε κυβέρνηση.
Κάρτα η οποία εστάλη στις 4 Ιανουαρίου 1966 από την Ε.Δ.Η.Ν. Πολυγύρου στην ονομαστική μου γιορτή, «με τις πιο θερμές ευχές» και τις φράσεις «σύνθημά μας είναι: Απτόητοι στον Νέο Ανένδοτο»
Ως βουλευτής, είχα καθήκον να παρακολουθώ τα κοινά και τα τεκταινόμενα στον νομό της Χαλκιδικής, να βοηθώ και να ελέγχω τη λειτουργία της κρατικής μηχανής για το δημόσιο συμφέρον.
Από τους πρώτους μήνες που ανέλαβε τη διακυβέρνηση της χώρας η Κυβέρνησή μας, η Χαλκιδική, μετά την παραίτηση του νομάρχη Συνδίκα, δεν είχε νομάρχη. Χρέη νομάρχη εκτελούσε ο διευθυντής της Νομαρχίας
Στον Πολύγυρο ο Ιωάννης Κυριαφίνης με τη σύζυγό του Καίτη σε συνεστίαση φίλων με τον δήμαρχο Πολυγύρου Αθανάσιο Καραγκάνη, τον Νομαρχεύοντα και τον αντιδήμαρχο Νικόλαο Χλιάπα με τη σύζυγό του Χάιδω
Κώστας Παπαγιαννόπουλος. Μια Κυριακή, στις 11 Οκτωβρίου του 1964, πληροφορήθηκα ότι ήρθε νομάρχης στη Χαλκιδική. Αντί, όμως, να έρθει στην πρωτεύουσα του νομού, ως όφειλε, όπου και θα γινόταν η επίσημη υποδοχή, προτίμησε να πάει στα Νέα Μουδανιά, όπου τον υποδέχθηκαν οι κάτοικοι, με τον βουλευτή της Ενώσεως Κέντρου Χρήστο Βασματζίδη. Ο νέος νομάρχης ερχόταν με απόσπαση από τον νομό Λευκάδας, όπου είχε πρωτοδιοριστεί και όπου είχε υπηρετήσει ως νομάρχης μερικούς μήνες.
Τη Δευτέρα εμφανίστηκε στη Νομαρχία Πολυγύρου, ως νομάρχης πλέον. Εκεί τον επισκέφτηκε εθιμοτυπικά, για να του ευχηθεί «καλωσόρισες» και «καλή επιτυχία στα νέα καθήκοντα» ο δήμαρχος Πολυγύρου, ο αξέχαστος Αθανάσιος Καραγκάνης, ως πρόεδρος της τοπικής ΄Ενωσης Δήμων και Κοινοτήτων Χαλκιδικής. Ο Αθανάσιος Καραγκάνης ο οποίος ήταν παλιός φιλελεύθερος και βασικό στέλεχος του κόμματός μας, απογοητεύτηκε και σχημάτισε τη χειρότερη εντύπωση από τη συμπεριφορά του νέου νομάρχη. Τον νέο νομάρχη επισκέφτηκε, επίσης, εθιμοτυπικά το προεδρείο του Δικηγορικού Συλλόγου Χαλκιδικής και έφυγε δυσαρεστημένο και απογοητευμένο. Στην πλειονότητά τους οι δικηγόροι του Πολυγύρου, και της Χαλκιδικής γενικότερα, καθώς και το Διοικητικό τους Συμβούλιο, ήταν στελέχη της Ενώσεως Κέντρου. Στον πρώτο Ανένδοτο Αγώνα όργωναν τα χωριά της Χαλκιδικής και με ανοικτές ομιλίες προσπαθούσαν να σπάσουν το ψυχρό, δεξιό κλίμα της εποχής εκείνης. Σκεφθείτε, λοιπόν, την απογοήτευση που ένιωσαν τα στελέχη του κόμματός μας από αυτή την πρώτη συνάντηση.
Ο νέος νομάρχης αποφάσισε να δέχεται στον Πολύγυρο μόνο δύο ημέρες την εβδομάδα από δύο ώρες, καθώς και δύο μέρες από δύο ώρες στα Νέα Μουδανιά, όπου θα δεχόταν και το απόγευμα, καθότι ήταν και ο τόπος κατοικίας του. Αγνόησε την Αρναία, πρωτεύουσα της επαρχίας της Βόρειας Χαλκιδικής, και μόνο έπειτα από διαμαρτυρία μου αποφάσισε να την επισκέπτεται μία φορά την εβδομάδα.
Γενικά, η παρουσία του Ανδρέα Στεργιάκη ως νομάρχη στη Νομαρχία υπήρξε από την αρχή θορυβώδης, με απολύσεις, μεταθέσεις και εκφοβισμούς. Η συμπεριφορά του, γενικότερα, είχε ως αποτέλεσμα να ξυπνήσουν παλιές προπολεμικές μνήμες διαμάχης μεταξύ προσφύγων και γηγενών. Εκτός τούτου, αναζωπυρώθηκε ο φόβος των Πολυγυρινών, μήπως μεταφερθεί η έδρα της Νομαρχίας από τον Πολύγυρο στα Νέα Μουδανιά.
Ο ημερήσιος τύπος της Θεσσαλονίκης και των Αθηνών σχολίασε και έκρινε δυσμενώς τον τρόπο άφιξής του και τις αντιδράσεις της κοινής γνώμης, η δε τοπική εφημερίδα ΦΩΝΗ ΤΗΣ ΧΑΛΚΙΔΙΚΗΣ δημοσίευσε την Κυριακή 18 Οκτωβρίου του 1964 κύριο άρθρο με τίτλο «Ιπτάμενος Νομάρχης», το οποίο έκανε πάταγο.
Τη Δευτέρα 12 Οκτωβρίου του 1964, κατέβηκα στην Αθήνα και συνάντησα στο σπίτι του τον συνάδελφο και φίλο βουλευτή Λευκάδας, δικηγόρο Άγγελο Καλκάνη, από τον οποίο μπόρεσα να πληροφορηθώ λεπτομέρειες για τον Αανδρέα Στεργιάκη. Είχε, λοιπόν, βεβαρημένο βιογραφικό. Τον είχε διορίσει νομάρχη στον μονοεδρικό νομό Λευκάδας ο υπουργός Εσωτερικών Ιωάννης Τούμπας, που ήταν ναύαρχος Ε.Α. του Πολεμικού Ναυτικού, για να εξυπηρετήσει τον συνάδελφό του και αδελφό τού Ανδρέα Στεργιάκη, αξιωματικό του Πολεμικού Ναυτικού. Στη Λευκάδα, επί νομαρχίας του παρουσιάστηκαν διαχειριστικές ανωμαλίες και ο ίδιος επέδειξε ανάρμοστη συμπεριφορά προς τον πρόεδρο της Νομαρχιακής Επιτροπής της Ενώσεως Κέντρου, φτάνοντας στο σημείο να χειροδικήσει εναντίον του, μέσα στο γραφείο της Νομαρχίας. Ο ΄Αγγελος Καλκάνης, ως βουλευτής Λευκάδας, φρόντισε να τον απομακρύνει από τον νομό του.
Ο Υπουργός Εσωτερικών, όμως, αντί να τον στείλει στο σπίτι του, μας τον έστειλε, με ουσιαστική προαγωγή σε τριεδρικό νομό, στη Χαλκιδική.
Όλα αυτά ενίσχυσαν την αρχική εντύπωση ότι ο νέος νομάρχης δεν είναι αυτός που περίμενε ο λαός της Χαλκιδικής. Ο τρόπος άφιξης του στα Νέα Μουδανιά έδειξε, τελικά, πως ήθελε να πάρει με το μέρος του τον ισχυρότερο σε σταυρούς και παλαιότερο βουλευτή, ώστε να καλύψει τις αδυναμίες του, αδιαφορώντας για τους κατοίκους του νομού Χαλκιδικής.
Στις 19 Οκτωβρίου του 1964 έστειλα το πρώτο τηλεγράφημα διαμαρτυρίας προς τον Πρόεδρο της Κυβέρνησης, τον Υπουργό Εσωτερικών και τον Υπουργό Βορείου Ελλάδος.
Ακολούθησε τηλεγράφημα της Νομαρχιακής Επιτροπής της Ενώσεως Κέντρου Χαλκιδικής, με το οποίο παρακαλούσαν ομόφωνα για την άμεση απομάκρυνση του Νομάρχη από τη Χαλκιδική.
Ο Υπουργός Εσωτερικών χαιρετίζει τη Νομαρχία, τον δήμαρχο Νέων Μουδανιών Πέτρο Ζαφειρίου, τον βουλευτή Ιωάννη Κυριαφίνη, τη σύζυγό του Καίτη και τον δημοσιογράφο της εφημερίδας «Νέα Χαλκιδική» Γεώργιο Γεωργούδη
Στο γραφείο της Νομαρχίας Πολυγύρου ο υπουργός Ιωάννης Τούμπας, ο βουλευτής Ιωάννης Κυριαφίνης και η σύζυγός του Καίτη
Με την ευκαιρία της τοπικής εθνικής εορτής του Αγίου Δημητρίου και της 28ης Οκτωβρίου, αλλά και της άφιξης του Πρωθυπουργού με κλιμάκιο υπουργών στη Θεσσαλονίκη, παρουσίασα αντιπροσώπους της Νομαρχιακής Επιτροπής της Ενώσεως Κέντρου Χαλκιδικής στον υπουργό Προεδρίας Δημήτριο Παπασπύρου. Η Νομαρχιακή Επιτροπή περιέγραψε την κατάσταση που είχε δημιουργηθεί με την άφιξη του νέου νομάρχη και συνέστησε να ενημερωθεί ο Πρωθυπουργός για το οξύ αυτό πρόβλημα.
Εν τω μεταξύ, ο υπουργός Εσωτερικών Ιωάννης Τούμπας, πιεζόμενος από τις ενέργειές μας αυτές και επιθυμώντας να διασκεδάσει τις αντιδράσεις και θέλοντας να βοηθήσει να εδραιωθεί ο νέος νομάρχης στη θέση του, επισκέφθηκε τη Χαλκιδική, με πρόσχημα το υπό ανέγερση Διοικητήριο στον Πολύγυρο. Στη συνέχεια, πήγε στα Νέα Μουδανιά. Στην έξοδό του από τη Χαλκιδική, στο Λάκκωμα, κατά τον αποχαιρετισμό μας, με παρακάλεσε να βοηθήσω να αποκατασταθούν τα πράγματα, ώστε να παραμείνει ο νομάρχης στη Χαλκιδική. Αλλά και πού να τον πάει ύστερα από τόσο θόρυβο;
Στον Πολύγυρο ο υπουργός Εσωτερικών Ιωάννης Τούμπας με τους βουλευτές Χρήστο Βασματζίδη και Ιωάννη Κυριαφίνη, τον νέο νομάρχη Ανδρέα Στεργιάκη και τους δημάρχους των Νέων Μουδανιών Πέτρο Ζαφειρίου και Κασσανδρείας Στέργιο Παπαγιάννη
Του απάντησα ότι αυτό δεν εξαρτάται από μένα, αλλά από τον ίδιο τον νομάρχη. Εφόσον φροντίσει να αποκαταστήσει το πρόβλημα που δημιούργησε μεταξύ των κατοίκων, δεν θα είχα αντίρρηση να παραμείνει.
Με αυτά που γνώριζα, όμως, έβλεπα ότι η κατάσταση θα χειροτέρευε. Εν τω μεταξύ, ο Νομάρχης με πλησίασε για να με πάρει με το μέρος του, υποσχόμενος να μου κάνει κάθε δυνατή εξυπηρέτηση, δηλαδή ρουσφέτια για πολιτικούς μου φίλους. Δεν είχε καταλάβει ότι η στάση μου ήταν θέμα αρχής και αφορούσε το συμφέρον της Χαλκιδικής.
Ύστερα από τις διαμαρτυρίες μας και την επίσκεψη του Υπουργού Εσωτερικών στον Πολύγυρο, πέρασε ένα δίμηνο περίπου, κατά το οποίο ο νέος Νομάρχης είχε τον χρόνο και την ευκαιρία να αναθεωρήσει τη συμπεριφορά του και να γεφυρώσει το χάσμα που είχε δημιουργηθεί μεταξύ αυτού και των κατοίκων. Όμως στο χρονικό αυτό διάστημα, όχι μόνον δεν διορθώθηκε τίποτε, αλλά δυστυχώς η κατάσταση επιδεινώθηκε, διότι ο Νομάρχης συνέχιζε την ίδια ανάρμοστη συμπεριφορά προς τους υπαλλήλους και γενικά προς τους κατοίκους της Χαλκιδικής. Για τον λόγο αυτό, στις 17 Δεκεμβρίου του 1964 υπέβαλα σημείωμα προς τον Πρωθυπουργό και τον Υπουργό Εσωτερικών, στο οποίο περιέγραφα τα γεγονότα και ζητούσα όπως διατάξουν την απομάκρυνση του Νομάρχη από τη Χαλκιδική. αλλά και τη διοίκηση γενικότερα.
Εν τω μεταξύ, ο τύπος δημοσίευε πράξεις, παρανομίες και παρατυπίες, οι οποίες είχαν αντίκτυπο στο Κόμμα και στην Κυβέρνησή μας. Ο τοπικός τύπος ΦΩΝΗ ΤΗΣ ΧΑΛΚΙΔΙΚΗΣ δημοσίευσε την είδηση παραπομπής του Ανδρέα Στεργιάκη για πλαστογραφία, με βούλευμα του Συμβουλίου Πλημμελειοδικών Αθηνών.
Με αφορμή τα δημοσιεύματα αυτά, αλλά και λόγω της αδιόρθωτης συμπεριφοράς του Νομάρχη, έστειλα στις 31 Δεκεμβρίου του 1964 νέο τηλεγράφημα προς τον Πρόεδρο της Κυβέρνησης και τον Υπουργό Εσωτερικών, στο οποίο παρακαλούσα διά ύστατη φορά να απομακρύνουν τον Ανδρέα Στεργιάκη από τη Χαλκιδική, για το καλό του τόπου, της Κυβέρνησης και του Κόμματός μας. Σε απάντηση στις 2 Φεβρουαρίου του 1965 διαβιβάστηκε έγγραφο από τον Πρόεδρο της Κυβέρνησης προς τον Γενικό Γραμματέα του Υπουργείου Εσωτερικών κ. Αιγιαλείδη, στο οποίο του ζητούσαν να εξετάσει τα καταγγελλόμενα και να προβεί στις απαιτούμενες ενέργειες.
Στις αρχές του 1965 αντικαταστάθηκε ο υπουργός Εσωτερικών Iωάννης Τούμπας από τον Ηλία Τσιριμώκο. Σίγουρα, η υπόθεση του Νομάρχη Χαλκιδικής έπαιξε τον ρόλο της! Από τη Θεσσαλονίκη έστειλα συγχαρητήριο τηλεγράφημα προς τον νέο Υπουργό και του ανέφερα ότι εντός των ημερών θα τον ενημέρωνα σχετικά με τον Νομάρχη.
Κατεβαίνοντας στην Αθήνα, έθεσα υπόψη του Υπουργού το θέμα. Με έκπληξη μου απάντησε πως τον Ανδρέα Στεργιάκη τον γνώριζε από την Κατοχή και δεν πίστευε ποτέ ότι θα διοριζόταν σε τέτοια θέση. Διαβεβαίωσε ότι θα τον απομακρύνει από τη Χαλκιδική με τις πρώτες μεταθέσεις νομαρχών που θα κάνει. Η υπόθεση, όμως, καθυστερούσε, διότι υπήρχε παρεμπόδιση από άλλες πλευρές. Σκέφθηκα, τότε, να απευθυνθώ στη Δικαιοσύνη. Στις 29 Ιανουαρίου του 1965 απευθύνθηκα τηλεγραφικά από την Αθήνα προς τον Εισαγγελέα Πρωτοδικών Χαλκιδικής στον Πολύγυρο, με κοινοποίηση προς τον Υπουργό Εσωτερικών.
Ο Εισαγγελέας, ο αξέχαστος Νικόλας Καλαμπόκας, ο οποίος διακρινόταν για την αδέκαστη κρίση του, αλλά και τις δημοκρατικές του ευαισθησίες, με κάλεσε για ανάκριση την 1η Φεβρουαρίου του 1965 στον Πολύγυρο. Έτσι, λοιπόν, η υπόθεση του Νομάρχη πήρε τον δρόμο της δικαιοσύνης και άρχισαν να καλούνται μάρτυρες κατηγορίας για ανάκριση. Και ενώ ο Νομάρχης βρισκόταν στην Αθήνα, την ίδια μέρα, την 1η Φεβρουαρίου του 1965, έστειλα τηλεγράφημα από τον Πολύγυρο προς τον Υπουργό Εσωτερικών και παρακαλούσα να ανασταλεί η επάνοδος του Ανδρέα Στεργιάκη στη Χαλκιδική, καθότι άρχισαν ανακρίσεις από τον Εισαγγελέα Πολυγύρου για αξιόποινες πράξεις εις βάρος του, και εξετάζονταν ήδη υπάλληλοι της Νομαρχίας.
Είκοσι οκτώ φάκελοι ανακρίσεων μαρτύρων κατηγορίας πήραν τον δρόμο τους προς το Τριμελές Εφετείο Θεσσαλονίκης, όπου στις 16 και στις 17 Δεκεμβρίου του 1966 παραπέμφθηκε σε δίκη ο τέως νομάρχης «Ανδρέας Στεργιάκης του Κωνσταντίνου και της Ελένης, ετών 47, δικηγόρος, γεννηθείς και κατοικών εν Αθήναις, έγγαμος μετά της Μαρίας, άνευ τέκνων», με την κατηγορία «Εκβίασης- Απόπειρα Εκβιάσεως - Παράνομος ενέργεια Εράνου-Απάτη – απλή συνέργεια εις αυτή». Το Τριμελές Εφετείο Θεσσαλονίκης τού επέβαλε φυλάκιση δύο ετών με αναστολή.
Τελικά, στην έφεση, το 5μελές Εφετείο Θεσσαλονίκης, με τη βοήθεια όλων μας, τον απάλλαξε από την ποινή, διότι εμείς τον άνθρωπο Ανδρέα Στεργιάκη πριν διορισθεί νομάρχης ούτε γνωρίζαμε, ούτε είχαμε προσωπικά μαζί του. Η παρένθεση των τρεισήμισι περίπου μηνών της νομαρχιακής του θητείας, η οποία απέβη σε βάρος της Χαλκιδικής και του λαού της, τερματίστηκε. Οι Χαλκιδικιώτες αποδείξαμε, ακόμα μια φορά, ότι στην ιδιαίτερή μας πατρίδα υπάρχουν άνθρωποι, οι οποίοι πιστεύουν σε ιδανικά, στο δίκαιο, στην τιμιότητα και στις ηθικές αξίες, για τα οποία και αγωνίζονται.
Α1.16.Διανομή αγροκτημάτων σε ακτήμονες
Με ενέργειες των δύο βουλευτών της Ενώσεως Κέντρου, του Χρήστου Βασματζίδη και του Ιωάννη Κυριαφίνη, παραχωρήθηκαν αγροτεμάχια στους ακτήμονες των χωριών Νέας Σκιώνης, Νέας Φώκαιας και Σάρτης.
Α1.17.Προσπάθεια επαναπατρισμού
Στα πλαίσια της αποκατάστασης της δημοκρατίας και της ηρεμίας στη χώρα μετά τον Εμφύλιο Πόλεμο, η Κυβέρνησή μας έκανε προσπάθειες επαναπατρισμού των Ελλήνων που βρίσκονταν στο εξωτερικό.
Για τον σκοπό αυτό, με εντολή του πρωθυπουργού Γεωργίου Παπανδρέου, δύο βορειοελλαδίτες βουλευτές, ο Κώστας Σιγανίδης της Πέλλας και εγώ από την Χαλκιδική, επισκεφθήκαμε τη Βουδαπέστη. Στόχος ήταν να συλλέξουμε πληροφορίες για τη ζωή και τις επιθυμίες των Ελλήνων που βρέθηκαν εκεί μετά τον Εμφύλιο Πόλεμο.
Πήγαμε στη Βουδαπέστη με τις συζύγους μας, ανεπίσημα, χωρίς να το γνωστοποιήσουμε στην εκεί Πρεσβεία μας. Βρήκαμε τους Έλληνες, μας χάρηκαν, μας ξενάγησαν και μας έδειξαν τη βιβλιοθήκη τους. Όλες οι περιηγήσεις γίνονταν πάντα υπό την εποπτεία κομματικού στελέχους, «τον άνθρωπο» όπως τον έλεγαν. Παρά την εποπτεία αυτή, εμείς συλλέξαμε τις πληροφορίες που χρειαζόμασταν για τον επαναπατρισμό τους στην Ελλάδα και καταγράψαμε τις επιθυμίες τους.
Ήμασταν έτοιμοι να παρουσιάσουμε τα στοιχεία αυτά στον Πρόεδρο της Κυβέρνησής μας, αλλά δυστυχώς δεν προφτάσαμε, λόγω των γεγονότων της 15ης Ιουλίου 1965. Έτσι χάθηκε μία ακόμη ευκαιρία για τους εκεί Έλληνες.
Οι βουλευτές Κώστας Σιγανίδης και Ιωάννης Κυριαφίνης με τις συζύγους τους στη Βουδαπέστη
Βράβευση αγρότη στην πανήγυρη του Αγίου Μάμα στις 2 Σεπτεμβρίου του 1964
Στον Άγιο Μάμα ο Ιωάννης Κυριαφίνης με την σύζυγό του Καίτη, ο γεωπόνος του Γεωργικού Σταθμού Βασίλης Κυριαφίνης και ο αντιδήμαρχος Πολυγύρου Νικόλαος Χλιάπας