Μετά τα γεγονότα της ανατροπής του Μακαρίου στην Κύπρο, στις 15 Ιουλίου του 1974, ο τότε πρωθυπουργός της Δικτατορίας Ανδρου-τσόπουλος κήρυξε γενική επιστράτευση. Επιστρατεύτηκα κι εγώ. Κατατάχθηκα σε υγειονομική μονάδα των Τρικάλων, ως διευθυντής της Ω.Ρ.Λ. Κλινικής τού υπό ανάπτυξη Στρατιωτικού Νοσοκομείου. Μετά από λίγες μέρες μεταστεγαστήκαμε από τα Τρίκαλα στα Γιαννιτσά, σε κτίριο του Γεωργικού Συνεταιρισμού Γιαννιτσών. Είχε προγραμματιστεί να οργανωθεί νοσοκομείο υποδοχής τραυματιών σε περίπτωση ελληνοτουρκικού πολέμου, τον οποίο ευτυχώς αποφύγαμε.
Στις 24 Ιουλίου του 1974, ενώ βρισκόμουν στην περιοχή του Λιτόχωρου, οδηγώντας το αυτοκίνητό μου καθ’ οδόν προς Γιαννιτσά, άκουσα στο έκτακτο δελτίο ειδήσεων της Deutsche Welle ότι έπεσε η χούντα. Ο τότε Πρόεδρος της Δημοκρατίας Γκιζίκης, μετά από σύσκεψη των πολιτικών αρχηγών Παναγιώτη Κανελλόπουλου και Γεωργίου Μαύρου, κάλεσε τον Κωνσταντίνο Καραμανλή από το Παρίσι. Η πρόσκληση έλεγε να αναλάβει την τύχη της χώρας μας και να σχηματίσει πολιτική Κυβέρνηση Εθνικής Ενότητας.
Στο άκουσμα αυτής της ευχάριστης είδησης, η σκέψη για ενδεχόμενο πολέμο με την Τουρκία απομακρύνθηκε. Πέταξα από τη χαρά μου, και αμέσως προσπέρασα όλα τα στρατιωτικά αυτοκίνητα για να σταματήσω μπροστά από το τζιπ του αρχιάτρου μας και να τον ενημερώσω. Ο αρχίατρος ξαφνιάστηκε από την είδηση και από τον ενθουσιασμό μου. Του εξήγησα τη συγκίνησή μου και την ιδιότητά μου του τέως βουλευτή. Από την ώρα εκείνη άλλαξε η ατμόσφαιρα. Φτάσαμε στα Γιαννιτσά, όπου παραμείναμε 20 μέρες χωρίς να αναπτύξουμε τη μονάδα μας. Μετά απολύθηκα και επέστρεψα στη Θεσσαλονίκη, στην κλινική μου.
Το ίδιο βράδυ της 24ης Ιουλίου ήρθε στην Αθήνα ο Κωνσταντίνος Καραμανλής, στον οποίο επεφυλάχθη ενθουσιώδης υποδοχή. Αμέσως ορκίστηκε πρωθυπουργός σε Κυβέρνηση Εθνικής Ενότητας, με αντιπρόεδρο και υπουργό Εξωτερικών τον Γεώργιο Μαύρο.
Ο Ανδρέας Παπανδρέου καθυστέρησε την επάνοδό του στην Αθήνα, λόγω της ρευστής πολιτικής κατάστασης που υπήρχε ακόμη. Επέστρεψε τελικά στις 16 Αυγούστου, μέσα σε κλίμα ενθουσιώδους υποδοχής, στην οποία πήγα κι εγώ με συναδέλφους τέως βουλευτές. Την επομένη, οι τέως βουλευτές της Βορείου Ελλάδος ανεβήκαμε στο ξενοδοχείο Καστρί, που βρίσκεται δίπλα στο ιστορικό Καστρί του Γεωργίου Παπανδρέου, όπου έμενε ο Ανδρέας. Συζητήσαμε διάφορα, ανάμεσα σε πολλά και τις εντυπώσεις μας από την υποδοχή.
Οι Βορειοελλαδίτες τέως βουλευτές παρακαλέσαμε τον Ανδρέα να μας δεχθεί ιδιαιτέρως για να συζητήσουμε την περαιτέρω πορεία μας. Ζητήσαμε όλοι να διατηρηθεί η ενότητα και να πάμε στις ερχόμενες εκλογές ως Ένωση Κέντρου, με τον Ανδρέα αρχηγό. «Ποιος σας είπε ότι θέλω να γίνω αρχηγός της Ενώσεως Κέντρου;» μας απαντά! «Αν δε θέλετε εσείς να γίνετε αρχηγός της Ε.Κ., να προτείνουμε τον Γεώργιο Μαύρο, ο οποίος έχει διατελέσει αντιπρόεδρος της Κυβέρνησης Εθνικής Ενότητας», πρόσθεσε ο Δημοσθένης Παπαδόπουλος, τέως βουλευτής Κιλκίς. Απάντηση από τον Ανδρέα άλλη δεν πήραμε. Φάνηκε ότι είχε πάρει την απόφασή του και δεν μας την έλεγε.
Επιστρέψαμε έτσι στη Θεσσαλονίκη. Εντός του Αυγούστου οι Βορειοελλαδίτες τέως βουλευτές κάναμε και άλλη σύσκεψη, χωρίς, όμως, να καταλήξουμε σε κάποια τελική απόφαση.
Πλησίαζε η 3η Σεπτεμβρίου του 1974, ημέρα κατά την οποία ο Ανδρέας θα εξήγγειλε την ίδρυση του κόμματός του. Επικοινώνησα τηλεφωνικά με τον Γιάννη Αλευρά και ζήτησα τη γνώμη του για τον τρόπο με τον οποίο θα έπρεπε να δράσουμε έπρεπε να κατεβώ στην Αθήνα ή όχι. Με τον Γιάννη Αλευρά είχαμε ιδιαίτερη φιλία και συνεργασία στην Ένωση Κέντρου πριν από τη Δικτατορία. Μου απάντησε ότι δεν πρέπει να πάμε στην εξαγγελία, διότι ο Ανδρέας δεν μπορεί να κάνει ό,τι θέλει, χωρίς να μας ενημερώνει. Έτσι έγινε, δεν πήγαμε. Πήγαν μόνον τέσσερις τέως βουλευτές και πολλά στελέχη.
Την εξαγγελία της ίδρυσης του Πανελλήνιου Σοσιαλιστικού Κινήματος (ΠΑ.ΣΟ.Κ.) την ακούσαμε και τη διαβάσαμε. Οι τριτοκοσμικές προσεγγίσεις του νέου κόμματος, με τις θέσεις εναντίον της Ε.Ο.Κ. και του ΝΑΤΟ, πραγματικά μας σόκαραν. Εμείς πιστεύαμε στις αρχές της Ενώσεως Κέντρου, η οποία είχε φιλοδυτικό προσανατολισμό, και όπως διεκήρυττε ο αρχηγός της, ο αείμνηστος Γεώργιος Παπανδρέου, «ανήκουμε στη Δύση, αλλά επιθυμούμε και φιλία με την Ανατολή». Ξαφνιαστήκαμε με τον νέο δρόμο που χάραζε ο Ανδρέας στο ΠΑ.ΣΟ.Κ.
Προσωπικά, έχοντας την πρόσφατη εμπειρία από την μετεκπαίδευση μου στη Δ. Γερμανία, έτρεφα ιδιαίτερη εκτίμηση για την ανάπτυξη και το επιστημονικό δυναμικό της Δυτικής Ευρώπης. Δεν μπορούσα να συμβιβαστώ με αυτά που εξήγγειλε ο Ανδρέας, με την απομάκρυνση, δηλαδή, από την ιδέα μιας Ενωμένης Ευρώπης, και αντί αυτού με το άνοιγμα προς τον Τρίτο Κόσμο. Το θεωρούσα ότι ήταν παραλογισμός. Έτσι προσανατολίστηκα προς την Ένωση Κέντρου και ψηφίσαμε ως αρχηγό τον Γεώργιο Μαύρο. Με την προσχώρηση αργότερα των αντιστασιακών δυνάμεων, το κόμμα μετονομάσθηκε σε «Ένωσις Κέντρου - Νέες Δυνάμεις».
Ακολούθησαν οι εκλογές της 17ης Νοεμβρίου του 1974. Στις εκλογές αυτές η Νέα Δημοκρατία του Κωνσταντίνου Καραμανλή πήρε πανελλήνια ποσοστό 53% και 220 βουλευτές, η Ένωσις Κέντρου - Νέες Δυνάμεις 20% και 60 βουλευτές, το ΠΑ.ΣΟ.Κ. 12% και 12-14 βουλευτές και η Ε.Δ.Α. 9% και 6 έδρες. Στη Χαλκιδική η Νέα Δημοκρατία με ποσοστό 66,50% πήρε και τις 3 έδρες, η Ένωσις Κέντρου - Νέες Δυνάμεις 16,46%, το ΠΑ.ΣΟ.Κ. 12,10% και η Ε.Δ.Α. 4,49%.
Τελικά, ο εκλογικός νόμος με τον οποίο έγιναν οι εκλογές του 1974, αποδείχτηκε «ληστρικός», γιατί αφαιρούσε βουλευτικές έδρες από όλους τους μικρούς νομούς, που είχαν μέχρι τρείς έδρες, και τις έδινε στο πρώτο κόμμα. Έτσι, π.χ., στον νομό Χαλκιδικής, από τα 54.369 ψηφοδέλτια (100%), η Νέα Δημοκρατία πήρε 36.152 ψήφους (66,50%) και τρεις βουλευτικές έδρες, ενώ όλα τα υπόλοιπα κόμματα, με δεύτερο κόμμα την Ένωση Κέντρου - Νέες Δυνάμεις και με 18.754 ψήφους (33,50%) δεν πήραν καμία έδρα! Το εκλογικό όριο ήταν 18.123 ψήφοι. Η Νέα Δημοκρατία πήρε από την πρώτη κατανομή μία έδρα και άφηνε υπόλοιπο 18.029 ψήφους. Έτσι, ενώ θα δανειζόταν υπόλοιπο για να συμπληρώσει τη δεύτερη έδρα, πήρε δώρο και την τρίτη έδρα.
Είναι γεγονός ότι ο πρωθυπουργός Κωνσταντίνος Καραμανλής, για να εδραιώσει την ασταθή μεταδικτατορική δημοκρατία, ήθελε ισχυρή κυβέρνηση με μεγάλη πλειοψηφία. Αλλά το ποτήρι είχε ξεχειλίσει. Βέβαια, για την πλειοψηφία αυτή, έπαιξε ρόλο και το σύνθημα του Μίκη Θεοδωράκη, το οποίο διαδόθηκε προεκλογικά, «Καραμανλής ή τανκς».
Μετά τις εκλογές, στις 8 Δεκεμβρίου του 1974 έγινε δημοψήφισμα για το πολίτευμα της χώρας. Η απάντηση ήταν με απόλυτη πλειοψηφία υπέρ της Αβασίλευτης Δημοκρατίας στη χώρα μας.
Στη Χαλκιδική εξακολούθησα την ενεργή αντιπολιτευτική μου δραστηριότητα με την Ένωση Κέντρου - Νέες Δυνάμεις ως το 1977. Το παρακάτω έγγραφο είναι πρόσκληση για συνεδρίαση της Ενώσεως Κέντρου - Νέες Δυνάμεις, μεταγενέστερα Ε.ΔΗ.Κ. Χαλκιδικής. Στη Νομαρχιακή Επιτροπή προήδρευε τότε ο Αθανάσιος Καραγκάνης και Γενικός Γραμματέας ήταν ο Κωνσταντίνος Γεροχρήστος.
Τον Αύγουστο του 1977, ενώ ήμουν στην κλινική μου στη Θεσσαλονίκη, δέχθηκα τηλεφώνημα από τον Ανδρέα Παπανδρέου. Σε μια προσπάθεια ανασύνταξης των δυνάμεων του κόμματός του, με παρακάλεσε να προσχωρήσω στο ΠΑ.ΣΟ.Κ., να αφήσω τη Χαλκιδική και να βάλω υποψηφιότητα στη Θεσσαλονίκη. Θα με υποστήριζε με τα τοπικά κομματικά του στελέχη να εκλεγώ.
Τότε στην Α' Περιφέρεια του Νομού Θεσσαλονίκης είχε εκλεγεί βουλευτής από το ΠΑ.ΣΟ.Κ. μόνο ο Ανδρέας.
Αυτή η πρόταση ήταν πολύ τιμητική για μένα, ήταν διορισμός! Αλλά από την άλλη πλευρά ίσχυαν ακόμη όλες οι εξαγγελίες του ΠΑ.ΣΟ.Κ., με τις εναντίον Ε.Ο.Κ. και ΝΑΤΟ θέσεις του.
Με τον Ανδρέα Παπανδρέου είχα προσωπική και πολιτική φιλία και συνεργαζόμασταν στην Ένωση Κέντρου πριν από τη Δικτατορία. Ο Ανδρέας, κατά γενική εκτίμηση, ήταν άνθρωπος ευγενής, αξιοπρεπής και οραματιστής, και η πρόταση αυτή ήταν πειρασμός για την προσωπική μου πολιτική άνοδο. Αλλά την ώρα εκείνη με φόβιζε ο δρόμος που ακολουθούσε τότε το ΠΑ.ΣΟ.Κ. από εθνική άποψη. Πιστεύω ότι για αποφάσεις, οι οποίες έχουν σχέση με εθνικά ζητήματα, πρέπει να λειτουργεί η λογική του γενικού συμφέροντος, η συνείδηση και το αίσθημα ευθύνης του ενεργού δημόσιου άνδρα. Έτσι, κόντρα στην προσωπική ικανοποίηση της φιλοδοξίας μου, αποφάσισα να μην αποδεχθώ την τιμητική αυτή πρόταση και να παραμείνω στην Ένωση Κέντρου - Νέες Δυνάμεις, η οποία ασπαζόταν την ιδέα της Ενωμένης Ευρώπης και της Ε.Ο.Κ., όπου ήταν και τα συμφέροντα της χώρας μας.
Στις 20 Νοεμβρίου του 1977 κατεβήκαμε στις εκλογές με την Ε.ΔΗ.Κ., και με αρχηγό τον Γεώργιο Μαύρο. Η Νέα Δημοκρατία πήρε 171 βουλευτικές έδρες, το ΠΑ.ΣΟ.Κ 93 και ήρθε δεύτερο ως αξιωματική αντιπολίτευση, ενώ η Ε.ΔΗ.Κ. πήρε 16 έδρες.
Μετά τα αποτελέσματα αυτά, ο αρχηγός μας Γεώργιος Μαύρος απογοητεύτηκε και σκέφτηκε να παραιτηθεί. Την ημέρα της παραίτησής του τον επισκέφθηκα στο γραφείο του στην Αθήνα, μαζί με τη σύζυγο μου Καίτη και τον πρώην βουλευτή Καβάλας Λεόντιο Λυμπέρη. Τον παρακαλέσαμε να μην αποσυρθεί, γιατί με το 12% θα μπορούσε να είναι σημαντικός ρυθμιστής των πολιτικών πραγμάτων στη χώρα μας. Απάντηση δεν πήραμε. Βγαίνοντας έξω είδαμε στο σαλόνι του γραφείου του τον Νικήτα Βενιζέλο και τον Κωνσταντίνο Μπαντουβά, οι οποίοι περίμεναν να μπουν μέσα να τον δουν. Τι είπαν δεν γνωρίζουμε. Μετά από λίγη ώρα πληροφορηθήκαμε από το ραδιόφωνο ότι ο αρχηγός της Ε.ΔΗ.Κ. Γεώργιος Μαύρος παραιτήθηκε.
Επακολούθησαν εσωκομματικές εκλογές διαδοχής αρχηγού, με τις οποίες εξελέγη ο Ιωάννης Ζίγδης, τέως υπουργός και βουλευτής Δωδεκανήσου. Πολλοί τέως βουλευτές δεν συμφωνούσαμε ως προς την αρχηγία και υπήρξαν τάσεις διαφοροποίησης. Τότε, ο αείμνηστος πολιτικός και οικογενειακός μου φίλος Αθανάσιος Κανελλόπουλος ήρθε στη Θεσσαλονίκη και πραγματοποιήσαμε σύσκεψη, στην οποία συμμετείχαν τέως βουλευτές, πολιτευτές και άλλα στελέχη. Σκοπός της συσκέψεως ήταν η δημιουργία ενός νέου κόμματος στον κεντρώο χώρο, με τη βοήθεια και τη συνεργασία του πρώην υπουργού Αλεξάνδρου Μπαλτατζή. Στόχος ήταν να καλύπτεται και ο αγροτικός και ο αστικός χώρος. Η προσπάθεια, όμως, αυτή απέτυχε διότι δεν ανταποκρίθηκε η πλευρά Μπαλτατζή.
Έτσι, εμείς, μια ομάδα τέως βουλευτών και πολιτευτών συσκεφθήκαμε και στις 20 Μαΐου 1978 αποφασίσαμε να ανεξαρτητοποιηθούμε μέσα στον ευρύτερο φιλελεύθερο κεντρώο χώρο, υπογράφοντας την κατωτέρω δήλωση:
Ήταν η εποχή κατά την οποία ο πρωθυπουργός Κωνσταντίνος Καραμανλής επισκεπτόταν συχνά τους εννέα Ευρωπαίους ηγέτες και ετοίμαζε το έδαφος ώστε να ενταχθεί η Ελλάδα στην Ε.Ο.Κ. Οι προσπάθειες που έκανε για να διασφαλίσει το ευρωπαϊκό μέλλον της χώρας μας ήταν τιτάνιες. Εκείνη την εποχή, η ένταξη μας στην Ε.Ο.Κ. ήταν δυσχερής και αβέβαιη. Οι δυσκολίες που συναντούσε ο πρωθυπουργός ήταν πολύ μεγάλες, λόγω της αρνητικής στάσης της αντιπολίτευσης και του έντονου αντιευρωπαϊσμού που διακήρυττε το ΠΑ.ΣΟ.Κ. Η τάση που κυριαρχούσε στην Ευρώπη ήταν να συνδυαστεί η ελληνική ένταξη με το αντίστοιχο αίτημα της Ισπανίας και της Πορτογαλίας, δηλαδή να πάμε τέσσερα με πέντε χρόνια πίσω και ενδεχομένως να μείνουμε για πολλά χρόνια εκτός Ευρώπης. Ο πρωθυπουργός Κωνσταντίνος Καραμανλής φοβόταν τυχόν πολιτική αλλαγή στην Ελλάδα, ακόμα και διενέργεια δημοψηφίσματος σε περίπτωση που γινόταν το ΠΑ.ΣΟ.Κ. κυβέρνηση. Γι' αυτό βιαζόταν να τελειώσει το θέμα επί πρωθυπουργίας του. Οι περισσότεροι Ευρωπαίοι μάς θεωρούσαν πρόβλημα, με πρόσχημα την αρνητική θέση του ΠΑ.ΣΟ.Κ. και της αριστεράς, που εκφραζόταν από το 50% του Ελληνικού λαού.
Εκείνη την εποχή, ο Αθανάσιος Κανελλόπουλος επηρέαζε πολιτικά έναν ευρύτατο κεντρώο χώρο. Μας κάλεσε, λοιπόν, στο σπίτι του στην Αθήνα, περίπου 50 άτομα, βουλευτές, τέως βουλευτές, πολιτευτές και άλλα στελέχη, και μας ανακοίνωσε τα εξής: «Με κάλεσε χθες ο πρωθυπουργός Κωνσταντίνος Καραμανλής και μου είπε πως σε επαφές που κατ' επανάληψη είχε με ηγέτες της Ε.Ο.Κ., επαφές που σκοπό είχαν να προωθήσουν άμεσα την ένταξη της Ελλάδας, οι Ευρωπαίοι ηγέτες του συνέστησαν να δώσει περισσότερο κεντρώο χρώμα στο κόμμα και στην κυβέρνηση». Ήταν η εποχή που ο Πρωθυπουργός είχε αποφασίσει τη «διεύρυνση», το άνοιγμα προς τον κεντρώο χώρο.
Στο αίτημα αυτό του Πρωθυπουργού, που ζητούσε να στηρίξουμε σύσσωμοι την προσπάθεια γρηγορότερης ένταξης της χώρας μας στην Ε.Ο.Κ., απαντήσαμε ομόφωνα και τα 50 περίπου στελέχη που βρισκόμασταν εκεί, με προσχώρηση στη διεύρυνση της Νέας Δημοκρατίας για το καλό της Ελλάδας και την προοπτική μιας δυνατής Ενωμένης Ευρώπης. Η ένταξη της χώρας μας στην Ευρωπαϊκή Οικονομική Κοινότητα ήταν πραγματικά προσωπική επιτυχία του Κωνσταντίνου Καραμανλή. Ήταν ιστορική, εθνική επιταγή και το σπουδαιότερο επίτευγμα της νεότερης Ελλάδας.
Ένα χρόνο μετά τη «διεύρυνση» του Κωνσταντίνου Καραμανλή, τον Μάιο του 1979, υπογράφηκε στο Ζάππειο Μέγαρο στην Αθήνα η επίσημη ένταξη της Ελλάδας στην Ε.Ο.Κ.. Έτσι γίναμε το δέκατο μέλος της Ευρωπαϊκής Κοινότητας.
Στην ιστορική ημέρα της υπογραφής, η οποία άλλαξε την πορεία και τη θέση της χώρας μας, δυστυχώς δεν παρέστη ο αρχηγός της Αξιωματικής Αντιπολίτευσης Ανδρέας Παπανδρέου. Δεν παρέστη, διότι τότε ήταν ακόμη αντίθετος ως προς αυτή την ένταξη και ακολουθούσε την εκτός E.Ο.K. πολιτική.
